Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

इति नारदीयसरोमाहात्म्यम् । नारद उवाच । अपरद्वारकानाम देवी चात्रास्ति पांडव

Transliteration

iti nāradīyasaromāhātmyam | nārada uvāca | aparadvārakānāma devī cātrāsti pāṃḍava

Translation

یوں ناردییہ جھیل کا ماہاتمیہ ختم ہوا۔ نارَد نے کہا: “اے پانڈو! یہاں بھی اپرَدْوارَکا نام کی ایک دیوی موجود ہے۔”

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker (उक्तिसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• नारदीयसरःमाहात्म्यम्: the glory of the Nāradiya lake
• नारदीयसरःमाहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारदीय + सरस् + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः (नारदीयस्य सरसः माहात्म्यम्)

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अपरद्वारकानाम: of the other Dvārakās (places called Aparadvārakā)
• अपरद्वारकानाम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अपरद्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (नाम), षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (अपराः द्वारकाः)

• नाम: by name, namely
• नाम: Apposition marker (नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable meaning ‘by name/namely’)

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अत्र: here
• अत्र: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• पाण्डव: O Pāṇḍava
• पाण्डव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāradīya-saras (concluding) / Aparadvārakā (introduced)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍava

Visual Art Cues

Scene: Sage Nārada, vīṇā in hand, addresses a Pāṇḍava near a shimmering lake; in the distance a Devī shrine signboarded as Aparadvārakā, suggesting the next stop on the yātrā.

Characters & Entities

• Nārada
• Aparadvārakā Devī
• Pāṇḍava
• Nāradīya-saras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred landscapes often hold multiple layers of divinity—after the tīrtha’s praise, the text reveals the resident Goddess as well.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāradīya-saras (as a completed māhātmya), and the nearby locale of Aparadvārakā Devī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this line; it introduces the next sacred focus: Aparadvārakā Devī.