Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 51›Shloka 69
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

त्वं देवदेवस्त्वमनाथनाथस्त्वं प्राप्यपालः कृपणे कृपालुः । त्वं नेत्रनेत्रं जनबुद्धिबुद्धिराकाशकाशो जय जीवजीवः

Transliteration

tvaṃ devadevastvamanāthanāthastvaṃ prāpyapālaḥ kṛpaṇe kṛpāluḥ | tvaṃ netranetraṃ janabuddhibuddhirākāśakāśo jaya jīvajīvaḥ

Translation

تو دیوتاؤں کا دیوتا ہے؛ تو بے سہارا کا سہارا ہے۔ جو تیرے پاس آتے ہیں تو اُن کا نگہبان، اور عاجزوں پر نہایت مہربان ہے۔ تو آنکھ کی آنکھ، لوگوں کی عقل میں عقل ہے؛ تو آکاش کی روشنی ہے—جَے ہو، اے تمام جانداروں کی جان!

Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
देवदेवःgod of gods
देवदेवः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनाथनाथःprotector of the helpless
अनाथनाथः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootअनाथ (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनाथानां नाथः)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्राप्यपालःthe protector who is to be attained / the attained protector
प्राप्यपालः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootप्राप्य (कृदन्त; √आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग), ल्यप्/तव्यत्-भाव) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—'प्राप्यः (प्राप्तव्यः/प्राप्तः) पालः' इति स्तुत्यर्थः
कृपणेin/for the wretched
कृपणे:
Adhikarana (Location/Scope अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; 'कृपणे (जन) विषये'
कृपालुःcompassionate
कृपालुः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृपालु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण (compassionate)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नेत्रनेत्रम्eye of the eyes
नेत्रनेत्रम्:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नेत्राणां नेत्रम्)
जनबुद्धिबुद्धिःthe intellect of people’s intellect
जनबुद्धिबुद्धिः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (जनस्य बुद्धेः) बुद्धिः—षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला
आकाशकाशःradiance of the sky
आकाशकाशः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + काश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आकाशस्य काशः/प्रकाशः)
जयbe victorious
जय:
Sambodhana/Prayojana (Invocation/आशीर्वाद)
TypeVerb
Root√जि (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
जीवजीवःlife of living beings
जीवजीवः:
Predicate Nominative (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक) + जीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जीवानां जीवः)
Speaker

Kamaṭha (in the stotra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vyoma-liṅga

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant, formless presence behind a liṅga; within devotees’ eyes a reflected light, suggesting ‘eye of the eye’; the sky glows as if conscious.

Characters & Entities
Ā
Āditya/Sūrya (implied)

FAQs

The divine is both transcendent (Lord of gods) and immanent (inner sight and intelligence), especially compassionate to those who seek refuge.

No site is named; the verse praises Sūrya’s universal, indwelling presence.

No external rite; it emphasizes devotional acclaim and surrender to the compassionate protector.

←Previous Verse
Next Verse→