Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
प्रशशंस च तान्विप्रान्हारीतप्रमुखांस्तदा । अहो वसुमती धन्या द्विजैरेवंविधोत्तमैः
Transliteration
praśaśaṃsa ca tānviprānhārītapramukhāṃstadā | aho vasumatī dhanyā dvijairevaṃvidhottamaiḥ
Translation
تب اس نے ہاریت وغیرہ کو پیشوا مان کر اُن برہمنوں کی ستائش کی: “واہ! یہ دھرتی دھنی ہے کہ ایسے برتر دِوِجوں سے آراستہ ہے!”
Word by Word
प्रशशंसpraised
प्रशशंस:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + शंस् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तान्those
तान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; ‘विप्रान्’ इति विशेषण
विप्रान्brahmins
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
हारीतप्रमुखान्with Hārīta as the foremost
हारीतप्रमुखान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहारीत + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; ‘हारीतः प्रमुखः येषाम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषसमासः; ‘विप्रान्’ इति विशेषण
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb) ‘then’
अहोah!/indeed
अहो:
Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/प्रशंसार्थक-निपात (exclamation)
वसुमतीthe earth
वसुमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
धन्याblessed
धन्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘वसुमती’ इति विशेषण
द्विजैःby brahmins
द्विजैः:
Karana (Instrument/Association/करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
एवंविधोत्तमैःby such excellent (ones)
एवंविधोत्तमैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएवंविध + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्मधारयसमासः ‘एवंविधाः उत्तमाः’ (of such excellent kind); ‘द्विजैः’ इति विशेषण
Speaker
Bhāskara (Sūrya) (deduced from continuity)
Visual Art Cues
Scene: Bhāskara praises Hārīta and the brāhmaṇas; the earth is poetically declared blessed; sages stand in dignified humility as divine radiance falls upon them.
Characters & Entities
B
Bhāskara (Sūrya)H
HārītaB
Brāhmaṇas (viprāḥ, dvijāḥ)FAQs
Society and the world are uplifted when guided by exemplary, dharma-rooted brāhmaṇas.
No particular tīrtha is specified; the verse glorifies the earth (vasumatī) through the presence of righteous dvijas.
None; it is a statement of praise and auspiciousness.