Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

मदर्चितद्विजेंद्राणां यदि स्याच्छ्रवणेप्सुता । ततः स्वयं विलोक्यास्ते गत्वेदं मे मतं रवे

Transliteration

madarcitadvijeṃdrāṇāṃ yadi syācchravaṇepsutā | tataḥ svayaṃ vilokyāste gatvedaṃ me mataṃ rave

Translation

اگر تمہیں اُن برہمنوں کے سرداروں کے بارے میں سننے کی سچی خواہش ہے جنہیں میں نے عزت دی ہے، تو خود جا کر انہیں دیکھ لو؛ اے روی، یہی میرا پختہ خیال ہے۔

Word by Word

• मदर्चितद्विजेन्द्राणाम्: of the Brahmin-lords worshipped by me
• मदर्चितद्विजेन्द्राणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मद् (सर्वनाम) + अर्चित (कृदन्त, क्त) + द्विजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी); बहुवचन; समासः—(मदर्चिताः) द्विजेन्द्राः इति षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सम्भव (those Brahmin-lords worshipped by me)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• श्रवणेप्सुता: desire to hear
• श्रवणेप्सुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रवण (प्रातिपदिक) + इप्सु (कृदन्त, इच्छार्थक) + ता (प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; समासः—श्रवणे इप्सुता (hearing-desire)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदर्थक-अव्यय (thereupon/then)

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक (reflexive adverb)

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriya (Gerund/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययभाव-क्त्वान्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• आस्ते: remain / stay
• आस्ते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Gerund/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having gone)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया); एकवचन

• मे: my / to me
• मे: Sambandha (Genitive/Dative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी एकवचन (genitive/dative enclitic); सर्वनाम

• मतम्: opinion / view
• मतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• रवे: O Sun
• रवे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति (Vocative/सम्बोधन); एकवचन

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ūrṇava-rodhas (Ocean-shore tīrtha; unnamed specific kṣetra in this excerpt)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ravi (Sūrya)

Visual Art Cues

Scene: A divine narrator addresses Ravi: ‘If you wish to hear of the brāhmaṇas I honored, go and see them yourself.’ Ravi stands attentive, hands folded, ready to depart.

Characters & Entities

• Nārada
• Ravi (Sūrya)
• Dvijendras (foremost Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual truth about holy persons is best confirmed through direct encounter (darśana), not merely through hearsay.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred ‘sthāna’ with revered brāhmaṇas is implied, but the verse itself does not provide its name.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it recommends pilgrimage/going in person to witness the sanctity of the place and its residents.