Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

खे वाणी चाभवत्तत्र पुष्पवर्षपुरःसरा । प्रालेय तव हेतोस्तु सोमनाथसमं फलम् । उत्थितं सागरतटे लिंगं तिष्ठात्र सुव्रत

Transliteration

khe vāṇī cābhavattatra puṣpavarṣapuraḥsarā | prāleya tava hetostu somanāthasamaṃ phalam | utthitaṃ sāgarataṭe liṃgaṃ tiṣṭhātra suvrata

Translation

آسمان میں پھولوں کی بارش کے ساتھ ایک غیبی ندا گونجی: ‘اے پرالیہ! تیرے سبب یہاں کا ثواب سومناتھ کے برابر ہوگا۔ یہ لِنگ سمندر کے کنارے پر ظاہر ہوا ہے—اے صاحبِ نذرِ نیک، یہیں قائم رہے۔’

Word by Word

• खे: in the sky
• खे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: kha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• वाणी: a voice
• वाणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vāṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अभवत्: arose/occurred
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; अकर्मक

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• पुष्पवर्षपुरःसरा: preceded by a shower of flowers
• पुष्पवर्षपुरःसरा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: puṣpa (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक) + puraḥsara (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—वाणीम्; समासः: पुष्पवर्षस्य पुरःसरा (genitive tatpurusha)

• प्रालेय: O Prāleya
• प्रालेय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: prāleya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध

• हेतोः: for the sake (of the cause)
• हेतोः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: hetu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कारणार्थे षष्ठी (for the sake of)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषबोधक अव्यय (particle)

• सोमनाथसमम्: equal to Somanātha
• सोमनाथसमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: somanātha (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—फलम्; समासः: सोमनाथेन समम् (instrumental tatpurusha sense)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: phala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद

• उत्थितम्: arisen/raised
• उत्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ut-thā (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—लिङ्गम्

• सागरतटे: on the seashore
• सागरतटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sāgara (प्रातिपदिक) + taṭa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण; समासः: सागरस्य तटः (genitive tatpurusha)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: liṅga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्तृ/कर्मानुसार

• तिष्ठ: stand/remain
• तिष्ठ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sthā (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• सुव्रत: O one of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: suvrata (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थक विशेषण-नाम (as vocative epithet)

Speaker

Divine aerial voice (ākāśa-vāṇī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Samudratīra-liṅga (Somanātha-samaphala) near Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On the ocean-shore a liṅga rises from the earth as an unseen celestial voice speaks; flowers rain from the sky while the ascetic Prāleya stands in vowful attention.

Characters & Entities

• Ākāśa-vāṇī
• Puṣpavarṣa (flower-shower)
• Prāleya
• Somanātha
• Seashore liṅga (sāgara-taṭa-liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can elevate a newly revealed shrine to the merit of famed tīrthas, showing that sincerity and destiny sanctify place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A liṅga that arose on the sāgara-taṭa (seashore), declared to grant fruit equal to Somanātha—linking it to the Prabhāsa sacred sphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

The divine command is to establish/let the liṅga remain there (a foundational act implying ongoing worship at that spot).