Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 162

Devanagari script

रुद्रदेहं ययौ पार्थ पुनरावृत्तिदुर्लभम् । एवमेतन्महाकुंडं बहूदकमिति स्मृतम्

Transliteration

rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham | evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam

Translation

اے پارتھ! وہ رُدر کے مانند ایک دیویہ دےہ کو پہنچا، جس سے سنسار میں واپسی دشوار ہے۔ اسی لیے یہ مہاکُنڈ ‘بہودک’ کے نام سے یاد کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• रुद्रदेहं: Rudra’s body/form
• रुद्रदेहं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—रुद्रस्य देहः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• ययौ: went/attained
• ययौ: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• पुनरावृत्तिदुर्लभम्: hard to return from (i.e., from which return is difficult)
• पुनरावृत्तिदुर्लभम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुनरावृत्ति + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पुनरावृत्तिः यस्य दुर्लभा/दुर्लभम् (षष्ठी-तत्पुरुषः/निर्देश)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (thus)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महाकुंडं: the great pond/tank
• महाकुंडं: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: महा + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महৎ कुण्डम् (कर्मधारयः)

• बहूदकम्: (is called) Bahūdaka
• बहूदकम्: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: बहूदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहु + उदक (कर्मधारयः); नाम

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निरूपणार्थक-अव्यय (quotative: ‘thus’)

• स्मृतम्: is known/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is remembered/called’

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bahūdaka (Mahākuṇḍa)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A devotee, after austerity and tīrtha worship, is shown transfigured into a radiant Rudra-like form—ash-smeared, matted locks, trident aura—standing by the great pool; the water reflects a cosmic glow.

Characters & Entities

• Pārtha (Arjuna)
• Rudra
• Bahūdaka
• Mahākuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Association with a mahā-tīrtha and right devotion can elevate one toward Rudra-like liberation, making rebirth unlikely.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākuṇḍa known as Bahūdaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the tīrtha’s sanctity is affirmed; the explicit practices (snāna/pūjā) are stated in surrounding verses.