Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 157

Devanagari script

इत्युक्त्वा सोऽभवन्मौनी स्नात्वा कुंडे ततः शुचिः । तीरे प्रस्तरमाश्रित्य स्वयं मंत्राञ्जाप ह

Transliteration

ityuktvā so'bhavanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ | tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāñjāpa ha

Translation

یوں کہہ کر وہ خاموش ہو گیا؛ پھر کنڈ میں غسل کر کے پاک ہوا۔ کنارے پر ایک پتھر کا سہارا لے کر وہ خود ہی منتروں کا جپ کرنے لگا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having said’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मौनी: silent
• मौनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मौनिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘silent’—सः इत्यस्य विशेषणम्

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having bathed’

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Desha-Kala (Time/Place adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/अपादानार्थक (thereafter/from there)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘pure’—सः इत्यस्य विशेषणम्

• तीरे: on the bank
• तीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• प्रस्तरम्: a stone slab
• प्रस्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• आश्रित्य: having taken refuge on
• आश्रित्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (absolutive), ‘having resorted to/sitting on’

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, आत्मकर्तृवाचक (by oneself)

• मन्त्रान्: mantras
• मन्त्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन

• जाप: recited
• जाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; छान्दस/पुराण-प्रयोगः; ‘he recited’

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय, पदपूरण/निपात (emphatic particle)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bahūdaka-kuṇḍa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee/sage finishes speaking, then sits in silence; he bathes in the kuṇḍa, emerges dripping and radiant, and sits on a flat stone at the bank with a mālā, beginning mantra-japa; the water is calm and reflective.

Characters & Entities

• Bahūdaka-kuṇḍa
• Mantra
• Mauna (silence)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred practice is shown as a lived discipline—silence, purification by bathing, and focused mantra-japa at the tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bahūdaka-kuṇḍa and its bank (tīra).

What ritualistic prescription is mentioned?

Mauna (silence), snāna (bathing) in the kuṇḍa, and mantra-japa while seated on the bank.