Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 113

Devanagari script

यमदुतैस्ततः कृष्टः स्मार्यमामः स्वचेष्टितम् । खड्गैश्च कृत्यमानोऽहं जीवामि प्रमियामि च

Transliteration

yamadutaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāmaḥ svaceṣṭitam | khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca

Translation

پھر یم دوتوں نے مجھے گھسیٹ کر لے گیا اور میرے اپنے اعمال یاد کرائے؛ تلواروں سے کاٹا جاتا میں مرتا بھی تھا اور پھر جیتا بھی—بار بار۔

Word by Word

• यमदूतैः: by Yama's messengers
• यमदूतैः: Karana (Instrument/Agent-instr./करण)
• Type: Noun
• Root: यम-दूत (प्रातिपदिक; यम + दूत)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (masc., instr. pl.)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/अनन्तर्ये अव्यय (then/thereupon)

• कृष्टः: dragged/pulled
• कृष्टः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृष् (धातु) + क्त → कृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (PPP)

• स्मार्यमाणः: being made to remember
• स्मार्यमाणः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + णिच् → स्मारय्; कर्मणि शानच् → स्मार्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकर्मणि कृदन्त (कर्मणि शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (present passive participle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन (nominative sg.)

• स्वचेष्टितम्: my own deeds
• स्वचेष्टितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-चेष्टित (प्रातिपदिक; स्व + चेष्टित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (neut., accusative sg.)

• खड्गैः: with swords
• खड्गैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (masc., instr. pl.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• कृत्यमानः: being tormented/acted upon
• कृत्यमानः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + कर्मणि शानच् → कृत्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकर्मणि कृदन्त (कर्मणि शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (present passive participle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन (nominative sg.)

• जीवामि: I live
• जीवामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (present indicative, 1st sg.)

• प्रमियामि: I die/perish
• प्रमियामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मि (धातु; मि = मरणे/क्षये)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (present indicative, 1st sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

Speaker

A repentant sinner (self-confession narrative; specific name not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yamasthāna / Naraka (continuation)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Yamadūtas with nooses drag the soul across a bleak hell-ground; a tableau of memory appears like a mirror showing his past hypocrisy; swords descend, and the body repeatedly falls and re-forms.

Characters & Entities

• Yamadūta
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In naraka, one is confronted with one’s own actions; suffering is portrayed as repetitive and inescapable until karma is exhausted.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive of karmic punishment.