Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78

Devanagari script

सत्यमेव व्रतं यस्मात्तस्मात्सत्यव्रतस्त्वहम् । सत्यं ते संप्रवक्ष्यामि मंतुमर्हसि तत्तथा

Transliteration

satyameva vrataṃ yasmāttasmātsatyavratastvaham | satyaṃ te saṃpravakṣyāmi maṃtumarhasi tattathā

Translation

چونکہ سچ ہی میرا ورت ہے، اس لیے میں ستیہ ورتی ہوں۔ میں تم سے سچ بیان کروں گا؛ تم اسے جیسے ہے ویسے ہی قبول کر کے سمجھو۔

Word by Word

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)

• यस्मात्: from which/because
• यस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Ablative, Singular)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Ablative, Singular)

• सत्यव्रतः: one whose vow is truth (truth-vowed)
• सत्यव्रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य + व्रत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle; contrast/emphasis)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun, Nominative, Singular)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

• ते: to you/your
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Genitive/Dative, Singular)

• संप्रवक्ष्यामि: I shall fully tell
• संप्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + सम्-प्र (उपसर्ग)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Future, 1st person, Singular)

• मन्तुम्: to think/consider
• मन्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव (Infinitive)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Present, 2nd person, Singular)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A calm teacher-figure declares a solemn vow of truth to a listener, right hand raised in assurance; the setting suggests an āśrama or sabhā with minimal ornamentation to emphasize sincerity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya is presented as a vrata (sacred discipline); spiritual authority rests on unwavering truthfulness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No location is praised in this verse; it is a doctrinal declaration about satya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Satya-vrata (the vow of truth) is affirmed; no additional ritual steps are detailed.