Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22

दिनकृद्दिनहृन्मौनी सुरथो रथिनांवरः । राज्ञीपतिः स्वर्णरेताः पूषा त्वष्टा दिवाकरः

dinakṛddinahṛnmaunī suratho rathināṃvaraḥ | rājñīpatiḥ svarṇaretāḥ pūṣā tvaṣṭā divākaraḥ

وہ دن کا بنانے والا اور دن کی تاریکی ہٹانے والا ہے؛ خاموش رشی۔ سُرَتھ، مبارک رتھی، سواروں میں برتر۔ راج شکتی (راجنی) کا پتی، سنہری بیج و نور والا؛ پُوشن پرورش کرنے والا، تْوَشْٹا الٰہی کاریگر، اور دیواکر روشنی لانے والا۔

dinakṛtmaker of the day
dinakṛt:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक) + kṛt (कृदन्त/प्रातिपदिक; √kṛ (धातु) + kvip)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (dinaṃ karoti iti)
dinahṛttaker of the day (bringer of night)
dinahṛt:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक) + hṛt (कृदन्त/प्रातिपदिक; √hṛ (धातु) + kvip)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (dinaṃ harati iti)
maunīsilent; observing silence
maunī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmauna (प्रातिपदिक) + in (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'मौन' गुणयुक्त (silent/ascetic)
surathaḥhaving a good chariot
surathaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsu- (उपसर्ग) + ratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक प्रातिपदिक
rathināmof charioteers
rathinām:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrathin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
varaḥbest
varaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पूर्वपद-सम्बन्धेन) 'श्रेष्ठः'
rājñīpatiḥlord of the queen
rājñīpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrājñī (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (rājñyāḥ patiḥ)
svarṇaretāḥhaving golden seed/essence
svarṇaretāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarṇa (प्रातिपदिक) + retas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (svarṇaṃ retaḥ yasya / golden-semen)
pūṣāPūṣan
pūṣā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpūṣan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pūṣan-शब्दस्य प्रथमा एकवचन (अनुनासिक-लोप)
tvaṣṭāTvaṣṭṛ
tvaṣṭā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvaṣṭṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऋ-प्रातिपदिक (tvaṣṭṛ) का प्रथमा एकवचन
divākaraḥmaker of daytime; Sun
divākaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdivā (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक; √kṛ (धातु) + a)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (divāṃ karoti iti)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: Sūrya as the charioteer-lord: a splendid chariot emerging at dawn, darkness receding; the deity is paradoxically ‘silent’—calm gaze, still posture—while motion and light surge outward.

B
Bhānu (Sun)
P
Pūṣan
T
Tvaṣṭṛ
D
Divākara

FAQs

The Sun is praised as the cosmic regulator who dispels darkness outwardly and inwardly, sustaining dharma through light and order.

No single tīrtha is named in this verse; it functions as a nāma-stuti (name-hymn) within the Kaumārikākhaṇḍa’s devotional framing.

No direct ritual is stated here; the implied practice is nāma-japa or stotra-pāṭha of Sūrya’s names for merit and auspiciousness.