Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

अध्येष्यामि हरेर्ज्ञानं संसारविनिवर्तनम् । एवं संचिंतयन्नास्ते मोक्षोपायं विचिन्तयन्

Transliteration

adhyeṣyāmi harerjñānaṃ saṃsāravinivartanam | evaṃ saṃciṃtayannāste mokṣopāyaṃ vicintayan

Translation

میں ہری کے اُس نجات بخش گیان کا مطالعہ کروں گا جو سنسار سے پلٹا دیتا ہے۔ یوں سوچتے ہوئے وہ ٹھہرا رہتا ہے، موکش کے اُپائے پر غور کرتا ہے۔

Word by Word

• अध्येष्यामि: I shall study/learn
• अध्येष्यामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धातु)
• Form: लट्-लकारार्थे भविष्यत्कालः (लृट्/परस्मैपद), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; धातुः इ (अध्ययनार्थे) उपसर्गः अधि

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• संसार-विनिवर्तनम्: cessation/turning back of saṃsāra
• संसार-विनिवर्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक) + विनिवर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (संसारस्य विनिवर्तनम्)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)

• संचिन्तयन्: thinking/reflecting
• संचिन्तयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-चिन्त् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्गः सम्

• आस्ते: he remains/sits
• आस्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• मोक्ष-उपायम्: means to liberation
• मोक्ष-उपायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + उपाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य उपायः)

• विचिन्तयन्: pondering
• विचिन्तयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि-चिन्त् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्गः वि

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A contemplative seeker seated in solitude, holding a palm-leaf manuscript, inwardly absorbed in the liberating knowledge of Hari; the world’s bustle fades behind him as he reflects on mokṣa-upāya.

Characters & Entities

• Hari

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberating knowledge (jñāna) and sustained contemplation are presented as direct means to turn away from saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse emphasizes inner study and contemplation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adhyayana (study/recitation) of liberating knowledge is implied, but no specific vow, bath, or donation is stated.