Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 156

Devanagari script

पंचवर्णानि दिव्यानि चतुर्वर्णानि कानिचित् । त्रिद्विवर्णैकवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च

Transliteration

paṃcavarṇāni divyāni caturvarṇāni kānicit | tridvivarṇaikavarṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca

Translation

وہاں پانچ رنگوں کے الٰہی پھول اور پھل ہیں؛ کچھ چار رنگوں کے، اور کچھ تین، دو یا حتیٰ کہ ایک ہی رنگ کے بھی ہیں۔

Word by Word

• पञ्चवर्णानि: five-colored
• पञ्चवर्णानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (neuter, nominative/accusative plural; adjective)

• दिव्यानि: divine
• दिव्यानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (neuter nom/acc plural; adjective)

• चतुर्वर्णानि: four-colored
• चतुर्वर्णानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (neuter nom/acc plural; adjective)

• कानि: some (which)
• कानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणम् (neuter nom/acc plural; pronominal adjective)

• चित्: some, certain
• चित्: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितार्थक-निपातः (indeclinable particle indicating indefiniteness)

• त्रिद्विवर्णैकवर्णानि: three-, two-, and one-colored
• त्रिद्विवर्णैकवर्णानि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + द्वि (संख्या) + एक (संख्या) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वः (collective dvandva), विशेषणम् (neuter nom/acc plural; adjective)

• पुष्पाणि: flowers
• पुष्पाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter nom/acc plural)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• फलानि: fruits
• फलानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter nom/acc plural)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaumārikā-vana (as described)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous sacred forest where blossoms and fruits appear in five, four, three, two, and single hues, arranged like natural garlands across branches and forest floor.

Characters & Entities

• Vidyāvana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred space transforms perception—nature itself appears ‘divine,’ supporting devotion and contemplative joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vidyāvana, whose flora is praised as extraordinary and spiritually suggestive.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the verse functions as māhātmya—glorification—through sacred natural imagery.