Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 41›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

करधम उवाच । केचिच्छिवं समाश्रित्य विष्णुमाश्रित्य वेधसम् । वर्णयंति परे मोक्षं त्वं तु कस्मात्तु मन्यसे

Transliteration

karadhama uvāca | kecicchivaṃ samāśritya viṣṇumāśritya vedhasam | varṇayaṃti pare mokṣaṃ tvaṃ tu kasmāttu manyase

Translation

کرَدھم نے کہا: “کچھ لوگ شِو کی پناہ لیتے ہیں، کچھ وِشنو کی، اور کچھ ویدھس (برہما) کی؛ اور اعلیٰ ترین موکش کا بیان کرتے ہیں۔ مگر تم موکش کی حقیقی بنیاد کس کو سمجھتے ہو؟”

Word by Word
करधमःKaradhama
करधमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकरधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
केचित्some (people)
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (some)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
समाश्रित्यhaving taken refuge in
समाश्रित्य:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having resorted to)
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
आश्रित्यhaving resorted to
आश्रित्य:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
वेधसम्Vedhas (Brahmā)
वेधसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ब्रह्मणः नाम
वर्णयन्तिdescribe/proclaim
वर्णयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु; √वर्ण् caus.)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
परेothers
परे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrastive particle)
कस्मात्why/from what reason
कस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from what reason/why)
तुthen/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/contrast)
मन्यसेdo you think
मन्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
Speaker

Karadhama

Skanda Dialogue

Listener: Karadhama

Visual Art Cues

Scene: A respectful interlocutor (Karadhama) questions a dread yet wise figure (Mahākāla) about the true basis of mokṣa, while symbolic emblems of the triad (trident, conch, lotus) appear as conceptual options.

Characters & Entities
K
Karadhama
Ś
Śiva
V
Viṣṇu
V
Vedhas (Brahmā)
M
Mokṣa

FAQs

Liberation is discussed through multiple devotional refuges, inviting discernment about the deepest ground of mokṣa.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it opens a theological dialogue.

None; the verse frames an inquiry into the proper object of refuge and the nature of liberation.

←Previous Verse
Next Verse→