Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 200

Devanagari script

आग्नेयमष्टमं प्रोक्तं भविष्यं नवमं स्मृतम् । दशमं ब्रह्मवैवर्तं लैंगमेकादशं तथा

Transliteration

āgneyamaṣṭamaṃ proktaṃ bhaviṣyaṃ navamaṃ smṛtam | daśamaṃ brahmavaivartaṃ laiṃgamekādaśaṃ tathā

Translation

آٹھواں آگنیہ کہا گیا ہے، اور نواں بھوشیہ یاد کیا جاتا ہے۔ دسواں برہماویورت ہے، اور اسی طرح گیارھواں لِنگ پران ہے۔

Word by Word

• आग्नेयम्: (the) Āgneya (Purāṇa)
• आग्नेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पुराणनाम)

• अष्टमम्: the eighth
• अष्टमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √वच् (धातु) (क्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भावः (‘said/declared’)

• भविष्यम्: (the) Bhaviṣya (Purāṇa)
• भविष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भविष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पुराणनाम)

• नवमम्: the ninth
• नवमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नवम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक

• स्मृतम्: is regarded (as)
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) (क्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘remembered/considered’

• दशमम्: the tenth
• दशमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक

• ब्रह्मवैवर्तम्: (the) Brahmavaivarta (Purāṇa)
• ब्रह्मवैवर्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + वैवर्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (Brahma-related Vaivarta); (पुराणनाम)

• लैङ्गम्: (the) Laiṅga/Liṅga (Purāṇa)
• लैङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लैङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (पुराणनाम)

• एकादशम्: the eleventh
• एकादशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (also)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: A continuing catalog tableau: four more manuscripts appear—Agni (flame emblem), Bhaviṣya (time-wheel), Brahmavaivarta (Brahmā-lotus), Liṅga (liṅga emblem).

Characters & Entities

• Āgneya Purāṇa
• Bhaviṣya Purāṇa
• Brahmavaivarta Purāṇa
• Liṅga Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It affirms the received canon of Purāṇic revelation, emphasizing continuity of dharma through recognized scriptures.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is praised in this verse; it is a cataloging of Purāṇas within a dharma-teaching context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse focuses on scriptural enumeration rather than a vrata, dāna, or snāna.