Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

दीपकाष्ठोपलादीनि चरमं बहुवार्षिकम् । इति कानीयसान्याहुर्दाननाशत्रयं श्रृणु

dīpakāṣṭhopalādīni caramaṃ bahuvārṣikam | iti kānīyasānyāhurdānanāśatrayaṃ śrṛṇu

چراغ کی نذر، ایندھن کی لکڑی، پتھر وغیرہ سب سے ادنیٰ ہیں؛ بہت برسوں کے بعد بھی ان کا پھل آخرکار تھوڑا اور عارضی رہتا ہے۔ اسی لیے انہیں ‘کم تر’ کہا گیا ہے۔ اب سنو: دان کے برباد ہونے کے تین طریقے۔

dīpalamp
dīpa:
Visheshya (Qualifier/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootdīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (masculine stem); समासाङ्ग (compound member)
kāṣṭhawood
kāṣṭha:
Visheshya (Qualifier/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootkāṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (neuter stem); समासाङ्ग (compound member)
upalastone
upala:
Visheshya (Qualifier/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootupala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (masculine stem); समासाङ्ग (compound member)
ādīniand similar (items)
ādīni:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter, nominative/accusative plural); '...आदि' = 'and the like' (ending member of compound)
caramamlast; final
caramam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcarama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular)
bahumany
bahu:
Visheshana (Adjective/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member)
vārṣikamlasting many years
vārṣikam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvārṣika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); बहु+वार्षिक = 'many-years/annual over many years'
itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-शब्दः, अव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
kānīyasāniinferior; lesser (ones)
kānīyasāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootkānīyasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter, nominative/accusative plural)
āhuḥthey said; they call
āhuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
dānagift; giving
dāna:
Visheshya (Qualifier/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member)
nāśadestruction; loss
nāśa:
Visheshya (Qualifier/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootnāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member)
trayamthe threefold (types)
trayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottraya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); दान-नाश-त्रयम् = 'the triad of (gift-)destruction'
śṛṇuhear; listen
śṛṇu:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Scene: A teacher-sage instructs a king in a quiet hermitage; in the foreground are humble offerings—oil-lamp, firewood, stones—contrasted with more nourishing gifts; the mood is contemplative and corrective.

FAQs

Small gifts still matter, but the purity of intention and conduct is crucial—otherwise charity can lose its spiritual fruit.

No tīrtha is named; the verse transitions to a general dharma rule on ‘dāna-nāśa’.

It lists lesser gifts (lamp, firewood, stones) and introduces the teaching of three ways charity’s merit can be destroyed.