Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने । अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थं प्रदीयते

Transliteration

tadāhustrikāmityāhurdīyate yaddinedine | apatyavijayaiśvaryastrībālārthaṃ pradīyate

Translation

جو دان روز بروز دیا جاتا ہے اسے ‘تِرِکام’ کہا جاتا ہے۔ یہ تین خواہشوں کے لیے دیا جاتا ہے—اولاد، فتح اور دولت/اقتدار؛ اور عورتوں اور بچوں کی بھلائی کے لیے بھی نذر کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• तत्: that (one)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आहुः: they call/say
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• त्रिकाम्: (the) tri-desire (type)
• त्रिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + काम (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयः कामाः यस्य/यत्र), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, उद्धरण-निपात

• आहुः: they say
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• दीयते: is given
• दीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• यत्: which (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दिने: on a day
• दिने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दिने: (again) on a day
• दिने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)

• अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थम्: for the sake of offspring, victory, prosperity, women and children
• अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक) + विजय (प्रातिपदिक) + ऐश्वर्य (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक) + बाल (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-तत्पुरुष/बहुपद-समास; अर्थ-प्रधानः (…अर्थम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रदीयते: is given (bestowed)
• प्रदीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Visual Art Cues

Scene: A household at dawn prepares food and coins; the householder gives daily alms to a needy mother with children and to a pilgrim; a subtle motif of three fruits/three lamps symbolizes the ‘three desires’.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity offered consistently (daily) is praised as a dharmic act that can be dedicated to specific righteous aims, especially the welfare of family and dependents.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on dāna-dharma as taught within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

A practice of giving ‘day by day’ (regular, ongoing dāna) with an intended purpose such as offspring, victory, prosperity, and protection of women and children.