Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते । हर्षदानमिति प्रोक्तं दानं तद्धर्मचिंतकैः

Transliteration

dṛṣṭvā priyāṇi śrutvā vā harṣavadyatpradīyate | harṣadānamiti proktaṃ dānaṃ taddharmaciṃtakaiḥ

Translation

جو عطیہ کسی پسندیدہ چیز کو دیکھ کر یا سن کر خوشی کے ساتھ پیش کیا جائے، اسے دھرم پر غور کرنے والوں نے ‘ہرش دان’ (خوشی کا دان) کہا ہے۔

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive)

• प्रियाणि: pleasant things
• प्रियाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्प particle/disjunction)

• हर्षवत्: joyfully
• हर्षवत्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: हर्षवत् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण; -वत्-प्रत्ययान्त रूपं adverbially: ‘joyfully’)

• यत्: which (that)
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक

• प्रदीयते: is given
• प्रदीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• हर्षदानम्: joy-giving (gift given in joy)
• हर्षदानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर्ष + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हर्षस्य दानम्)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे ‘is declared’

• दानम्: gift, giving
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘that (same)’

• धर्मचिन्तकैः: by the thinkers on dharma
• धर्मचिन्तकैः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: धर्म + चिन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य चिन्तकाः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: After hearing sacred recitation or seeing a deity/saint, a devotee smiles and offers gifts with bright, open posture; surrounding devotees sing; lamps and flowers create a festive aura.

Characters & Entities

• Dharma-thinkers (dharma-ciṃtaka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Emotional uplift can inspire giving; dharma-tradition recognizes joy as a distinct motive shaping the nature of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; this is a general dharma teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it defines a category of dāna characterized by gladness and pleasant stimulus.