Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यत्त्वहं धर्मवर्णाणं गत्वा याचे ह मेदिनीम् । अर्पयत्येव स च मे याचितो न पुनः परः

Transliteration

yattvahaṃ dharmavarṇāṇaṃ gatvā yāce ha medinīm | arpayatyeva sa ca me yācito na punaḥ paraḥ

Translation

اگر میں اُس دین دار حاکم کے پاس جا کر زمین کی درخواست کروں تو وہ مانگنے پر یقیناً مجھے عطا کر دے گا؛ پھر وہ انکار نہ کرے گا۔

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धर्मवर्णानम्: Dharma-varṇa (a person named Dharmavarṇa)
• धर्मवर्णानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + वर्णान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य वर्णः)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• याचे: I request, I beg
• याचे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• मेदिनीम्: the earth, land
• मेदिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेदिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अर्पयति: he gives, hands over
• अर्पयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्पय् (धातु; णिजन्त)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• एव: certainly, indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (restrictive/emphatic)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• याचितः: requested, asked
• याचितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: याच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• परः: another, different
• परः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada approaching a righteous ruler with humility, requesting land for a sacred purpose; the king’s open-handed gesture indicates willing donation.

Characters & Entities

• Nārada
• Dharma-varṇāṇa (righteous ruler)
• Medinī (land/earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic ruler supports sacred causes; land offered for holy purposes becomes a righteous act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The developing sacred “sthāna” in the Mahī region, for which land is to be secured.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, bhūmi-dāna (granting land) as support for a holy foundation; no detailed rite is given.