Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

महीसागरपर्यंतं वृक्षराजिविराजिते । जालीगुल्मलताकीर्णे स्तंभतीर्थस्य संनिधौ

Transliteration

mahīsāgaraparyaṃtaṃ vṛkṣarājivirājite | jālīgulmalatākīrṇe staṃbhatīrthasya saṃnidhau

Translation

زمین سے سمندر تک پھیلا ہوا، درختوں کی قطاروں سے آراستہ، جالی کے پودوں، جھاڑیوں اور بیلوں سے گھنا—ستَمبھ تیرتھ کے قرب میں۔

Word by Word

• महीसागरपर्यन्तम्: up to the earth and ocean (i.e., far and wide)
• महीसागरपर्यन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मही (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (मही-च-सागर-च यावत् पर्यन्तम्)

• वृक्षराजिविराजिते: in (a place) adorned with rows of trees
• वृक्षराजिविराजिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक) + राजि (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त; वि+राज् धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषण (स्थाने); तत्पुरुष (वृक्ष-राज्या विराजिते)

• जालीगुल्मलताकीर्णे: in (a place) strewn with nets, shrubs, and creepers
• जालीगुल्मलताकीर्णे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जाली (प्रातिपदिक) + गुल्म (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + कीर्ण (कृदन्त; कृ धातु, क्त/कीर्ण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषण; समाहार-द्वन्द्व (जाली+गुल्म+लता) ततः कीर्णे

• स्तम्भतीर्थस्य: of (the place called) Stambha-tīrtha
• स्तम्भतीर्थस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भ (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; तत्पुरुष (स्तम्भ-नामकं तीर्थम्)

• संनिधौ: in the vicinity
• संनिधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

Speaker

Śrī Nārada (continuing narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Staṃbha-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: A panoramic sweep: wooded rows stretching toward the sea, thick jālī growth, shrubs and creepers; the sacred ford of Staṃbha-tīrtha lies nearby, half-hidden by vegetation.

Characters & Entities

• Staṃbha-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are revealed through Purāṇic geography—nature itself becomes a frame for tīrtha-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Staṃbha-tīrtha is explicitly mentioned as the nearby holy ford.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated in this verse; it sets the tīrtha’s landscape context.