Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 138
Devanagari script
नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः
Transliteration
nareṃdunāmadeśe tu lakṣamekaṃ sapādakam | atilāṃgaladeśe ca lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ
Translation
نَرَیندو نامی سرزمین میں ایک لاکھ سوا بیان ہوا ہے؛ اور اَتی لَانگل کے ملک میں بھی ایک لاکھ سوا ہی کہا گیا ہے۔
Word by Word
नरेन्दुनामदेशेin the region named Nareṃdu
नरेन्दुनामदेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनरेन्दु (प्रातिपदिक) + नाम (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नरेन्दु-नाम-देश = 'Nareṃdu-nāma-deśa')
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Upapada (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: contrast/emphasis)
लक्षम्a lakh
लक्षम्:
Karma/Pradhana-visheshya (Object/quantified total)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (लक्षम् इति)
सपादकम्with an additional quarter (1.25)
सपादकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गसदृश) + पादक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (स-पादक = 'with a quarter')
अतिलाङ्गलदेशेin Atilāṅgala-deśa
अतिलाङ्गलदेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअतिलाङ्गल (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्थाननाम)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
लक्षःa lakh (count)
लक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
प्रोक्तःis said
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सपादकःwith a quarter more
सपादकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + पादक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (स-पादक)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Narendu-deśa; Atilāṃgala-deśa (regional listing)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Two labeled lands—Narendu and Atilāṃgala—depicted as twin regions with identical numeric emblems ‘1.25 lakh’, suggesting parity; roads and rivers connect clusters of villages and shrines.
Characters & Entities
N
NarenduA
AtilāṃgalaFAQs
It continues the Purāṇic celebration of the land by naming regions and preserving their remembered magnitude.
The verse refers to regions (deśa), not a particular shrine or bathing-place.
None.