Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

कुशद्वीपं द्विगुणतस्ततस्तत्परतः स्मृतम् । दधितोयेन परितस्तावदर्णवसंवृतम्

kuśadvīpaṃ dviguṇatastatastatparataḥ smṛtam | dadhitoyena paritastāvadarṇavasaṃvṛtam

اس کے پرے کُش دویپ یاد کیا جاتا ہے جو دوگنا وسعت رکھتا ہے، اور چاروں طرف اتنی ہی حد تک دہی کے سمندر سے گھرا ہوا ہے۔

kuśa-dvīpamKuśadvīpa
kuśa-dvīpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuśa (प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (kuśanāma dvīpaḥ)
dviguṇataḥtwofold
dviguṇataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdvi (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + -tas (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (twofoldly)
tataḥthen
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
tat-para-taḥbeyond that/thereafter
tat-para-taḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक) + -tas (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (from beyond that/thereafter)
smṛtamis stated/remembered (as)
smṛtam:
Kriyā (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) → smṛta (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; अर्थे—‘is said/considered’ (elliptic passive)
dadhi-toyenawith curd-like water
dadhi-toyena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdadhi (प्रातिपदिक) + toya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (dadhi-rūpaṃ toyam)
paritaḥall around
paritaḥ:
Deśa-adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक-अव्यय (around/on all sides)
tāvatof that extent
tāvat:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvat (प्रातिपदिक/अव्यय-प्राय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक
arṇava-saṃvṛtamenclosed by an ocean
arṇava-saṃvṛtam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootarṇava (प्रातिपदिक) + saṃ-√vṛ (धातु) → saṃvṛta (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—तत्पुरुषः (arṇavena saṃvṛtam)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Tirtha: Kuśadvīpa / Dadhi-samudra

Type: kshetra

Scene: A broad ring of Kuśadvīpa with grassy/kuśa motifs; surrounding it a thick, creamy-white curd ocean with textured, cloud-like wave crests.

K
Kuśadvīpa
D
Dadhi-samudra (curds ocean)

FAQs

The cosmos is framed through sacred substances (like milk/curds), suggesting nature itself as a sacramental expression of divine order.

None; the verse is part of the dvīpa-ocean schema rather than a localized tīrtha praise.

None.