Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

इदं तत्परमं धन्यं सर्वदोषहरं सदा । तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः

Transliteration

idaṃ tatparamaṃ dhanyaṃ sarvadoṣaharaṃ sadā | tanukṣaye ca sāyujyaṃ ṣaṇmukhasya vrajennaraḥ

Translation

یہ بےشک نہایت مبارک ہے اور ہمیشہ ہر عیب کو دور کرتا ہے۔ اور جب جسم فنا ہو جائے تو انسان شَنمُکھ (سکند) کے ساتھ سَایُجْیَ—یعنی یگانگت—حاصل کرتا ہے۔

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (nom./acc.), एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (as determiner)

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• धन्यम्: blessed, auspicious
• धन्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सर्वदोषहरम्: remover of all faults
• सर्वदोषहरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सर्वान् दोषान् हरति); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सदा: always
• सदा: Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: 'always')

• तनुक्षये: at the destruction of the body (at death)
• तनुक्षये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (तन्वाः क्षयः); पुंलिङ्गः, सप्तमी (locative), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• सायुज्यम्: union (mystic union)
• सायुज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (accusative), एकवचनम्

• षण्मुखस्य: of Ṣaṇmukha (Skanda)
• षण्मुखस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: षण्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समासः (षट् मुखानि यस्य = six-faced); पुंलिङ्गः, षष्ठी (genitive), एकवचनम्

• व्रजेत्: may attain/go to
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Sūta (deduced) concluding the phalaśruti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṣaṇmukha/Kumāreśvara sambandha-māhātmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s life culminates in a luminous ascent: as the body falls, a radiant form merges into Ṣaṇmukha’s effulgence; below, the sacred text is shown as the cause of purification.

Characters & Entities

• Ṣaṇmukha (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through sacred narration is not merely worldly-benefiting; it is framed as a path culminating in divine union.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse glorifies the practice and its ultimate fruit—union with Skanda (Ṣaṇmukha).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit prescription: maintain engagement with this ‘supremely blessed’ narration/practice that removes faults (doṣa-kṣaya) and leads to sāyujya.