Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

ब्रह्मादितृणपर्यंतं तेनेदं तर्पितं जगत् । पंचामृतेन तल्लिंगं स्नापयेद्यश्च बुद्धिमान्

Transliteration

brahmāditṛṇaparyaṃtaṃ tenedaṃ tarpitaṃ jagat | paṃcāmṛtena talliṃgaṃ snāpayedyaśca buddhimān

Translation

برہما سے لے کر تنکے تک، اُس کے سبب یہ سارا جہان سیراب و مطمئن ہوتا ہے۔ جو دانا شخص پانچ امرت (پنچامرت) سے اُس شیو لِنگ کو اشنان کرائے، وہ اس عالم گیر تسکین کا سبب بنتا ہے۔

Word by Word

• ब्रह्मादितृणपर्यन्तम्: from Brahmā up to (even) grass
• ब्रह्मादितृणपर्यन्तम्: Modifier (Extent/परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + तृण (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः—अव्ययार्थे ("from Brahmā up to grass")

• तेन: by that; with that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सन्दर्भे—प्रथमा)

• तर्पितम्: satisfied; gratified
• तर्पितम्: Modifier (Predicate/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तृप् (धातु) + णिच् (तर्पय) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इदम्/जगत्-विशेषणम्

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चामृतेन: with pañcāmṛta (five nectars)
• पञ्चामृतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्विगुः (पञ्चानाम् अमृतानां समाहारः)

• तत्: that
• तत्: Modifier (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम्-विशेषणम्

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्नापयेत्: should bathe
• स्नापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) (णिच् causative: स्नापय)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• बुद्धिमान्: wise; intelligent
• बुद्धिमान्: Modifier (Adjective to subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यः-विशेषणम्

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devas/Ṛṣis (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A wise devotee performs pañcāmṛta abhiṣeka: white milk, creamy curd, golden ghee, amber honey, crystalline sugar flow over the liṅga; the cosmos—Brahmā, devas, animals, plants—appears subtly ‘satisfied’ in the background as a symbolic tableau.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva-liṅga
• Pañcāmṛta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to the Śiva-liṅga is portrayed as service that nourishes and satisfies the entire cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on liṅga-abhiṣeka as a universally meritorious act.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (abhiṣeka) of the Śiva-liṅga with pañcāmṛta (the five nectars).