Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76
Devanagari script
मुक्ताः कथंचिदुत्पत्य सागरांतरमाविशन् । ततः क्रुद्धस्तारकश्च मुद्गरं क्षिप्तवान्गुहे
Transliteration
muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan | tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe
Translation
وہ بڑی مشکل سے بچ نکلے، اچھل کر سمندر کے بیچ جا گھسے۔ پھر طارقہ غضبناک ہو کر گُہا (سکند) پر گدا پھینک بیٹھا۔
Word by Word
मुक्ताःreleased, freed
मुक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
उत्पत्यhaving flown up
उत्पत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउत् + पत् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययीभाव-भाव)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
सागरान्तरम्the interior/midst of the ocean
सागरान्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सागरस्य अन्तरम्)
आविशन्entered
आविशन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोगे (adverb: thereafter/from there)
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
क्षिप्तवान्threw
क्षिप्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्तवत्-प्रत्ययान्त (perfective past agentive participle), कर्तरि; finite-sense: 'threw'
गुहेat/against Guha (Skanda)
गुहे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक; स्कन्द-नाम)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सम्बोधनार्थे/प्रत्यर्थे (recipient)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Garuḍa’s sons plunge into the ocean to escape; Tāraka, eyes blazing, swings and hurls a massive mace toward Guha, the weapon arcing over sea-spray.
Characters & Entities
T
TārakaG
Guha (Skanda)O
Ocean (sāgara)FAQs
When pride is checked, it often turns to rage; yet dharma’s guardian remains unshaken despite renewed attacks.
No tīrtha is identified; the ocean is a narrative setting rather than a praised pilgrimage site in this verse.
None.