Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 150

स्मरात्मानं यदर्थं त्वमुत्पन्नोऽसि महेश्वरात् । साधूनां पालनार्थाय दुष्टसंहरणाय च । सुरविप्रकृते जन्म जीवितं च महात्मनाम्

smarātmānaṃ yadarthaṃ tvamutpanno'si maheśvarāt | sādhūnāṃ pālanārthāya duṣṭasaṃharaṇāya ca | suraviprakṛte janma jīvitaṃ ca mahātmanām

اپنا مقصد یاد رکھ—تو مہیشور سے کیوں پیدا ہوا: نیکوں کی حفاظت کے لیے اور بدکاروں کے ہلاک کرنے کے لیے۔ دیوتاؤں اور برہمنوں کی بھلائی کے واسطے مہان آتماؤں کی پیدائش اور حتیٰ کہ زندگی بھی وقف ہوتی ہے۔

स्मरremember
स्मर:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular); परस्मैपदम्
आत्मानम्yourself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम् (singular)
यत्-अर्थम्for what purpose
यत्-अर्थम्:
Hetu/Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-समासः; ‘यस्य अर्थः’ इति (for which purpose)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-प्रयोगे संबद्धः; प्रथमा (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)
उत्पन्नःborn, arisen
उत्पन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत् + √पद्/पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
असिare
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्
महेश्वरात्from Maheśvara (Śiva)
महेश्वरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचनम्
साधूनाम्of the good people
साधूनाम्:
Sambandha (Relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचनम् (plural)
पालन-अर्थायfor protection
पालन-अर्थाय:
Sampradana/Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपालन (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, चतुर्थी (Dative/4th), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (for the purpose)
दुष्ट-संहरणायfor the destruction of the wicked
दुष्ट-संहरणाय:
Sampradana/Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + संहरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, चतुर्थी, एकवचनम्; प्रयोजनार्थे
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
सुर-विप्र-कृतेfor the sake of gods and brāhmaṇas
सुर-विप्र-कृते:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootसुर (प्रातिपदिक) + विप्र (प्रातिपदिक) + कृते (कृदन्त/अव्यय)
Form‘कृते’ इति हेत्वर्थक-अव्ययम् (for the sake of); समासः—सुरविप्रयोः कृते
जन्मbirth
जन्म:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचनम्
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
महात्मनाम्of great souls
महात्मनाम्:
Sambandha (Relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्

Keśava (Viṣṇu)

Listener: Skanda (implied)

Scene: An elder deity/guide admonishes Skanda to remember his divine mandate: protect sādhus and destroy the wicked; the cosmic order (dharma) stands behind him like a standard.

S
Skanda
M
Maheśvara (Śiva)
S
Sādhus
D
Duṣṭas
S
Suras (Devas)
V
Vipras (Brahmins)

FAQs

Incarnation and power are justified by service to dharma—protecting the good and restraining destructive forces.

No specific sacred geography is cited; the verse teaches the universal puranic mission of divine embodiment.

None; it is an ethical-theological reminder of duty (dharma) rather than a rite.