Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

नारद उवाच । श्रुत्वैतं संस्तवं दैत्यः संघुष्टं देवबंदिभिः । सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितम्

Transliteration

nārada uvāca | śrutvaitaṃ saṃstavaṃ daityaḥ saṃghuṣṭaṃ devabaṃdibhiḥ | sasmāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam

Translation

نارد نے کہا: دیوتاؤں کے بھاٹوں کی بلند آواز میں پڑھی گئی یہ ستوتی سن کر، دَیتیہ نے برہما کے کلمات یاد کیے—کہ الٰہی بالک کے ہاتھوں اس کی موت اب قریب آ پہنچی ہے۔

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable)

• एतम्: this
• एतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• संस्तवम्: hymn of praise
• संस्तवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दैत्यः: the Daitya (demon)
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• संघुष्टम्: loudly resounded
• संघुष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संघुष्ट (कृदन्त, √घुष्)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘(being) loudly proclaimed’

• देव-बन्दिभिः: by the bards of the gods
• देव-बन्दिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + बन्दि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case, instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘bards of the gods’)

• सस्मार: remembered
• सस्मार: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वाक्यम्: the statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वधम्: slaying
• वधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बालात्: from the child (Kumāra)
• बालात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case, ablative), एकवचन

• उपस्थितम्: impending / having come near
• उपस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपस्थित (कृदन्त, √स्था with upa-)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having arrived/impending’ (agreeing with वधम्)

Speaker

Nārada (explicit)

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) the primary audience of the Purāṇic discourse (ṛṣi/muni assembly)

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates as celestial bards chant; the Daitya, hearing the thunderous hymn, suddenly recalls Brahmā’s prophecy; his face tightens, the atmosphere shifts from triumphal praise to impending doom.

Characters & Entities

• Nārada
• Daitya
• Brahmā
• Skanda
• Kumāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine justice ripens inevitably; when Brahmā’s word (cosmic order) stands, adharma must meet its destined end through Skanda.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse centers on prophecy and the imminence of the Daitya’s downfall.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative and prophetic.