Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

घोरैर्व्याधिशतैश्चापि सव्यतो याति कोपितः । यमस्य पृष्ठतश्चापि घोरस्त्रिशिखरः सितः

ghorairvyādhiśataiścāpi savyato yāti kopitaḥ | yamasya pṛṣṭhataścāpi ghorastriśikharaḥ sitaḥ

بائیں جانب وہ غضبناک ہو کر چلا، اور اس کے ساتھ ہولناک بیماریوں کے سینکڑوں تھے؛ اور یم کے پیچھے بھی خوفناک تری شکھر، زرد رو اور ہیبت ناک، روانہ ہوا۔

ghoraiḥwith terrible
ghoraiḥ:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (vyādhiśataiḥ)
vyādhiśataiḥwith hundreds of diseases
vyādhiśataiḥ:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootvyādhi-śata (प्रातिपदिक: vyādhi + śata)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/समाहारार्थ): "व्याधीनां शतानि"; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
apialso
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (अपि = also/even)
savyataḥto the left
savyataḥ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsavya (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (दिशावाचक/स्थानवाचक): "on the left (side)"
yātigoes
yāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
kopitaḥangered
kopitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√kup (धातु) → kopita (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (implicit subject)
yamasyaof Yama
yamasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
pṛṣṭhataḥfrom behind
pṛṣṭhataḥ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpṛṣṭha (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (स्थानवाचक): "from behind"
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
apialso
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (also)
ghoraḥterrible
ghoraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (triśikharaḥ)
triśikharaḥthe three-peaked one
triśikharaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottri-śikhara (प्रातिपदिक: tri + śikhara)
Formद्विगु-समास: "त्रीणि शिखराणि यस्य" (नामरूपेण); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sitaḥwhite
sitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsita (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (triśikharaḥ)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Scene: On Yama’s left flank, a grim swarm of personified diseases advances; behind Yama stalks Triśikhara—pale, three-peaked/three-crested, terrifying—like a spectral sentinel.

Y
Yama
V
Vyādhi (diseases)
T
Triśikhara

FAQs

Disease and death are depicted as forces within cosmic discipline—reminders to uphold dharma and seek refuge in the divine.

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

None.