Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 50

Devanagari script

स्कंदाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुरुरुक्रमः । उत्क्रोशं पंचजं चैव वज्रदण्डधरावुभौ

Transliteration

skaṃdāya trīnanucarāndadau viṣṇururukramaḥ | utkrośaṃ paṃcajaṃ caiva vajradaṇḍadharāvubhau

Translation

دورگام پروردگار وِشنو نے اسکند کو تین خادم عطا کیے—اُتکروش، پنچج، اور وہ دو جن کے ہاتھوں میں وجر اور دَند بطورِ ہتھیار تھے۔

Word by Word

• स्कन्दाय: to Skanda
• स्कन्दाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; संख्याविशेषण

• अनुचरान्: attendants, followers
• अनुचरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• विष्णुः: Vishnu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उरुक्रमः: wide-striding (epithet of Vishnu)
• उरुक्रमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उरु + क्रम (प्रातिपदिक); विष्णोः विशेषणनाम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष (उरुं क्रमते इति)

• उत्क्रोशम्: Utkrośa (name)
• उत्क्रोशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्क्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पञ्चजम्: Pañcaja (name)
• पञ्चजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चानां जनः/पञ्चजः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• वज्रदण्डधरौ: the two bearers of the thunderbolt-staff
• वज्रदण्डधरौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र + दण्ड + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; उपपद-तत्पुरुष (वज्रदण्डं धरतीति)

• उभौ: both
• उभौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), द्विवचन; सर्वनामसदृश

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu (Urukrama) ceremonially presents attendants to Skanda—Utkrośa, Pañcaja, and two weapon-bearers holding vajra and daṇḍa—forming the nucleus of Skanda’s martial retinue.

Characters & Entities

• Viṣṇu (Urukrama)
• Skanda
• Utkrośa
• Pañcaja
• Vajra
• Daṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sectarian harmony is affirmed—Viṣṇu supports Śiva’s son Skanda, showing unity in safeguarding cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.