Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् । जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश

Transliteration

sa hi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇām | jaghāna dorbhyāṃ saṃkruddhaḥ prayutāni caturdaśa

Translation

دیوتاؤں اور اسوروں کی جنگ میں وہ غضبناک ہو کر اپنے ہی بازوؤں سے ہولناک اعمال والے دَیتیوں کے چودہ پریوت مار ڈالتا تھا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• देव-असुरे: among gods and asuras
• देव-असुरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• युद्धे: in the battle
• युद्धे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• दैत्यानाम्: of the Daityas
• दैत्यानाम्: Karma (कर्म) / Object-group (of whom slain)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• भीम-कर्मणाम्: of dreadful deeds
• भीम-कर्मणाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifying दैत्यानाम्)

• जघान: slew
• जघान: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• दोर्भ्याम्: with (his) two arms
• दोर्भ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: दोर्/दोर्- (प्रातिपदिक; बाहु-पर्याय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन (Dual)

• संक्रुद्धः: enraged
• संक्रुद्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + क्रुध् (धातु) → संक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying सः)

• प्रयुतानि: tens of thousands (units of 10,000)
• प्रयुतानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रयुत (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन (Plural)

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + दश (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (numeral); अव्ययवत् संख्या-विशेषण; (प्रयुतानि इति पदस्य संख्या-विशेषण)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A battlefield between devas and daityas: Skanda (or the praised hero) stands enraged yet controlled, striking down vast ranks of fearsome daityas with bare arms; banners, dust, and divine radiance fill the sky.

Characters & Entities

• Devas
• Asuras
• Dāityas
• Skanda's attendant (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is protected through righteous strength—divine fury is portrayed as the force that restrains destructive adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse describes a cosmic battle episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a martial-historical statement.