Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दृष्टादृष्टानि नारद । तानि सर्वाणि तत्रैव निवसंति महीजले

Transliteration

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭādṛṣṭāni nārada | tāni sarvāṇi tatraiva nivasaṃti mahījale

Translation

اے نارَد! زمین پر جتنے بھی تیرتھ ہیں—دیکھے ہوئے یا نہ دیکھے ہوئے—وہ سب وہیں، مہِی کے پانی میں، سکونت رکھتے ہیں۔

Word by Word

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• यानि: which
• यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• तीर्थानि: sacred places/fords
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दृष्टादृष्टानि: seen and unseen
• दृष्टादृष्टानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट + अदृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (दृष्टानि च अदृष्टानि च); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तानि: those
• तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (indeed)

• निवसन्ति: dwell, reside
• निवसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; उपसर्ग-नि

• महीजले: in the earth-water (in that river/water)
• महीजले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही + जल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मही-जलम् = पृथिव्याः जलम्/earth-water); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Bhṛgu (contextual, addressing Nārada explicitly)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahī-jala (waters of Mahī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: The Mahī’s surface appears ordinary, but within it are faint, jewel-like visions of many tīrthas—miniature ghāṭas, liṅgas, viṣṇu footprints—some clear (dṛṣṭa), some veiled (adr̥ṣṭa).

Characters & Entities

• Nārada
• Mahī (river)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa emphasizes concentrated sanctity: one sacred locus can grant the merit of many pilgrimages through faith and proper practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahī-nadī, whose waters are said to contain all earthly tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated, but the verse supports the practice of tīrtha-sevana—especially bathing and worship at Mahī.