Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

गुणा ये कुलशीलाद्य वराणामुदिता बुधैः । तेषामेकोऽपि नैवास्ति तस्मिंस्तन्नोचितः स ते

Transliteration

guṇā ye kulaśīlādya varāṇāmuditā budhaiḥ | teṣāmeko'pi naivāsti tasmiṃstannocitaḥ sa te

Translation

جو اوصاف—عالی نسب، نیک سیرت وغیرہ—داناؤں نے بہترین دولہے کی نشانیاں بتائی ہیں، ان میں سے ایک بھی اس میں نہیں؛ اس لیے وہ تیرے لیے موزوں نہیں۔

Word by Word

• गुणाः: qualities
• गुणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ये: which
• ये: Viśeṣaṇa (Relative determiner)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक (relative)

• कुलशीलादयः: family, conduct, and the like
• कुलशीलादयः: Apposition/Viśeṣya (Enumerative apposition)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (कुलं च शीलं च आदयश्च)

• वराणाम्: of suitors/excellent men
• वराणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• उदिताः: stated/declared
• उदिताः: Viśeṣaṇa (Qualifier of गुणाः)
• Type: Adjective
• Root: उदित (कृदन्त; √उद्/√वद्? (धातु) + क्त; रूढ ‘उदित’ = ‘said/declared’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)

• बुधैः: by the wise
• बुधैः: Karaṇa (Instrument/Agent-instrumental)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• तेषाम्: of those (qualities)
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• एकः: one
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (even/also)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: indeed/at all
• एव: Sambandha (Emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• अस्ति: exists/is
• अस्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तस्मिन्: in him/therein
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; संकेतक

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• उचितः: suitable
• उचितः: Pradhāna-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: उचित (कृदन्त; √उच्/√वच्? (धातु) + क्त; रूढ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ते: for you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

Speaker

A brahmacārin critic (implied to be Śiva in disguise) addressing Pārvatī

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śaṅkara (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly standards of merit are invoked to test devotion; steadfastness toward the Divine is refined through challenge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it belongs to a narrative episode within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is part of a rhetorical critique concerning suitability for marriage.