Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100

Devanagari script

एवं तस्यां स्थितायां तु स्थिते लोकत्रये तदा । शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

Transliteration

evaṃ tasyāṃ sthitāyāṃ tu sthite lokatraye tadā | śiśurbhūtvā mahādevaḥ krīḍārthaṃ vṛṣabhadhvajaḥ

Translation

یوں جب وہ وہاں کھڑی تھی اور تینوں لوک متوجہ ہو کر ٹھہرے تھے، تب وृषبھ دھوج مہادیو کھیل کے لیے بچے کی صورت ہو گئے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus)

• तस्याम्: in her/when she
• तस्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम

• स्थितायाम्: having stood/being stationed
• स्थितायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘तस्याम्’ इत्यस्य विशेषणम् (locative absolute member)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक निपात (particle: but/indeed)

• स्थिते: being (in a state)/standing
• स्थिते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘लोकत्रये’ इत्यस्य विशेषणम् (locative absolute: when the three worlds were in a state)

• लोकत्रये: in the three worlds
• लोकत्रये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; द्विगुसमासः—त्रयो लोकाः (in the three worlds)

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time: then)

• शिशुः: a child
• शिशुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विधेय-नाम (predicate noun)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): ‘having become’

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—महान् देवः (proper name)

• क्रीडार्थम्: for play
• क्रीडार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: क्रीडा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—क्रीडायाः अर्थः (purpose; accusative of purpose)

• वृषभध्वजः: he whose banner bears a bull
• वृषभध्वजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृषभ + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः—वृषभो ध्वजो यस्य सः (epithet of Śiva)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Visual Art Cues

Scene: In a radiant divine court, as all realms seem to pause, Śiva—marked by the bull-banner—suddenly appears as a small child, playful and luminous, drawing astonished attention from gods and attendants.

Characters & Entities

• Pārvatī (implied)
• Mahādeva (Śiva)
• Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s līlā shows divine freedom: the Supreme can assume any form, teaching devotees to see God’s presence beyond fixed appearances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse emphasizes the cosmic stage of Śiva’s līlā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates a theological motif (līlā) rather than a rite.