Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
विललाप रतिर्द्दीना मधुना बंधुना सह । विलपंती सुबहुशो मधुना परिसांत्विता
Transliteration
vilalāpa ratirddīnā madhunā baṃdhunā saha | vilapaṃtī subahuśo madhunā parisāṃtvitā
Translation
غم سے نڈھال رتی نے اپنے قرابت دار مدھو کے ساتھ مل کر نوحہ کیا؛ وہ بار بار روتی رہی اور مدھو نے اسے تسلی دی۔
Word by Word
विललापlamented
विललाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
रतिःRati
रतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
दीनāwretched
दीनā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (रतिः)
मधुनाwith Madhu (name)
मधुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
बन्धुनाwith a kinsman/relative
बन्धुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
सहtogether with
सह:
None
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/सहार्थक (postposition), अर्थे—साकम् (with)
विलपन्तीlamenting
विलपन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (रतिः)
सुबहुशःmany times
सुबहुशः:
None
TypeIndeclinable
Rootसुबहुशः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), अर्थे—अनेकवारम् (many times)
मधुनाby/with Madhu
मधुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
परिसान्त्विताconsoled
परिसान्त्विता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + सान्त्वि (धातु/कृदन्ताधार) → सान्त्वित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रतिः)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Rati seated on the ground, hair loosened, ornaments disarrayed, tears falling; Madhu stands or kneels beside her, offering gentle words and a supportive hand; the background hints at the aftermath of fire and ash.
Characters & Entities
R
RatiM
MadhuK
Kāma (implied)FAQs
Purāṇic dharma acknowledges grief and the need for compassionate support; consolation is part of righteous conduct.
None; the verse is narrative and interpersonal.
None; it depicts lamentation and consolation.