Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

तत्रापश्यत्त्रिनेत्रस्य वीरकंनाम द्वारपम् । यथा साक्षान्महेशानं गणआंश्चायुतशोऽस्य च

tatrāpaśyattrinetrasya vīrakaṃnāma dvārapam | yathā sākṣānmaheśānaṃ gaṇaāṃścāyutaśo'sya ca

وہاں اس نے تین آنکھوں والے پروردگار کے دربان، ویرک نامی، کو دیکھا؛ اور اس کے بےشمار گنوں کو بھی—گویا خود مہیشان ہی سامنے ہو۔

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
apaśyatsaw
apaśyat:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootapa + √dṛś (दृश्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
trinetrasyaof the three-eyed one
trinetrasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + netra (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः/द्विगु-तत्पुरुषः); पुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन; ‘त्रीणि नेत्राणि यस्य’ (शिवस्य)
vīrakamVīraka
vīrakam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvīraka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदम्
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निपातः (appositive particle ‘named’)
dvārapamthe doorkeeper
dvārapam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvārapa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदम्
yathāas/like
yathā:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक
sākṣātdirectly, in person
sākṣāt:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (directly, in person)
maheśānamMaheśāna (Śiva)
maheśānam:
Karman (Object of comparison/कर्म)
TypeNoun
Rootmaheśāna (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; उपमेय/उपमान-सम्बन्धे
gaṇānthe gaṇas
gaṇān:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; (द्रष्टव्य-सम्बन्धे)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
ayutaśaḥby tens of thousands
ayutaśaḥ:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootayutaśas (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाणवाचक क्रियाविशेषणम् (in tens of thousands)
asyaof him (of Śiva)
asya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
caalso
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha: Śiva-āśrama dvāra (threshold of tapas-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: At the entrance, Kāma sees Vīraka the gatekeeper of the Three-eyed Lord, and innumerable gaṇas—so formidable that they appear like Maheśāna himself.

T
Trinetra (Śiva)
M
Maheśāna (Śiva)
V
Vīraka (dvārapa)
G
Gaṇas

FAQs

Approaching the divine involves sacred order and guardianship; Śiva’s presence is revealed through his attendants and protective threshold.

The verse highlights Śiva’s āśrama threshold in Himādri; it is a sanctified locale within the chapter’s sacred geography.

None; it is a narrative description of Śiva’s entourage and gatekeeping.