Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26
Devanagari script
इत्युक्ता सा ततो बाला वस्त्रांतपि हितानना । किंचित्सहुंकृतोत्कंपं प्रोच्य नोवाच किंचन
Transliteration
ityuktā sā tato bālā vastrāṃtapi hitānanā | kiṃcitsahuṃkṛtotkaṃpaṃ procya novāca kiṃcana
Translation
یوں کہے جانے پر وہ کم سن لڑکی، کپڑے کے پلو سے اپنا چہرہ چھپا کر، بس ہلکی سی کپکپاتی ہوئی ‘ہوں’ کی آواز نکال سکی، پھر کچھ نہ بولی۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्ताhaving been spoken to/addressed
उक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उक्ता’ = ‘said/addressed’
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक-क्रियाविशेषण
बालाthe girl
बाला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वस्त्रान्तेat the edge of her garment
वस्त्रान्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘वस्त्रस्य अन्तः’
अपिeven
अपि:
Emphasis/Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
हिताननाwith a pleasing face
हितानना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहित (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘हितम् आननम् यस्याः’ (सुन्दरमुखी/प्रियमुखी)
किञ्चित्a little
किञ्चित्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; परिमाणवाचक (a little)
सहुम्(making a ‘hūṃ’ sound)
सहुम्:
Discourse/gesture marker
TypeIndeclinable
Rootसहुम् (अव्यय)
Formअव्यय; ध्वन्यनुकरण/निपात (onomatopoetic particle indicating a sound/gesture; text-variant)
कृत-उत्कम्पम्a (sign of) trembling
कृत-उत्कम्पम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + उत्कम्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘उत्कम्पं कृतम्’ (trembling made)
प्रोच्यhaving uttered
प्रोच्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र (उपसर्ग) + वच् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (absolutive/gerund): ‘प्रोच्य’ = ‘प्रोच्य/उक्त्वा’
नnot
न:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
उवाचshe said
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
किञ्चनanything (nothing)
किञ्चन:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिञ्चन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘न’ इत्यनेन सह = ‘nothing’
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative context)
Visual Art Cues
Scene: The young maiden hides her face with the edge of her garment, trembles slightly, lets out a faint sound, and remains silent—an image of shy reverence and emotional intensity.
Characters & Entities
P
PārvatīFAQs
Modesty and restrained speech before elders/sages is presented as a virtue aligned with dharma.
None in this verse.
None.