Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
ततो नारी पृथग्जाता पुरुषश्च तथा पृथक् । तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने स्मृताः
Transliteration
tato nārī pṛthagjātā puruṣaśca tathā pṛthak | tasyāścaivāṃśajāḥ sarvāḥ striyastribhuvane smṛtāḥ
Translation
پھر عورت جداگانہ پیدا ہوئی اور اسی طرح مرد بھی جدا پیدا ہوا۔ اور تینوں جہانوں کی تمام عورتیں اُس ہی کے حصّے سے پیدا ہونے والی سمجھی جاتی ہیں۔
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Kāla/Anantarya (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (then/thereafter)
नारीa woman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पृथक्separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (separately)
जाताwas born/appeared
जाता:
Kriyā (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘born/produced’
पुरुषःa man
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (likewise/so)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (separately)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (indeed/just)
अंशजाःborn from (her) portion; offspring
अंशजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअंश-ज (प्रातिपदिक; अंश + ज)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अंशात् जायन्ते)
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying अंशजाः/स्त्रियः)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
त्रिभुवनेin the three worlds
त्रिभुवने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि-भुवन (प्रातिपदिक; त्रि + भुवन)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)
स्मृताःare remembered/considered
स्मृताः:
Kriyā (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘are remembered/are known as’
Speaker
Brahmā (deduced continuation)
Visual Art Cues
Scene: From the unified Ardhanārīśvara form, the feminine and masculine principles appear separately; the feminine radiates as the archetype from which all women in the three worlds are envisioned.
Characters & Entities
Ś
Śakti (implied)P
Puruṣa (implied)T
Tribhuvana (three worlds)FAQs
The feminine power (Śakti) is foundational and pervasive; all embodied life reflects portions of the one divine reality.
None mentioned.
None.