Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः । तस्मान्न नीचं मतिमानुषेक्षेत कथंचन
Transliteration
śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ | tasmānna nīcaṃ matimānuṣekṣeta kathaṃcana
Translation
جب طاقتور کسی کمینے کو نظرانداز کرتا ہے تو وہ اپنے آپ کو زورآور سمجھنے لگتا ہے۔ اس لیے دانا آدمی کو کبھی بھی رذیل کو کسی طرح حقیر نہیں جاننا چاہیے۔
Word by Word
शक्तेनby the powerful (person)
शक्तेन:
Karana (Agent/means in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootśakta (शक्त प्रातिपदिक; √śak क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; तृतीया (करण), एकवचन; ‘शक्तः’ = समर्थः (the capable one)
उपेक्षितःneglected/ignored
उपेक्षितः:
Karta (Predicate adjective of nīcaḥ/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootupa + √īkṣ (उप+ईक्ष् धातु; क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे भूतकर्मणि (having been neglected)
नीचःa low person
नीचः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnīca (नीच प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootman (मन् धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
बलम्strength
बलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbala (बल प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootātman (आत्मन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अपादानार्थक (ablatival adverb: therefore/from that)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
नीचम्a low person
नीचम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnīca (नीच प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन
मतिमान्a wise person
मतिमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmatimat (मतिमत् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन; गुणवाचक (the wise one)
उपेक्षेतshould ignore/overlook
उपेक्षेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootupa + √īkṣ (उप+ईक्ष् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कथंचनin any way at all
कथंचन:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcana (कथंचन अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक/निषेधबलवर्धक (adverb: in any way/at all)
Speaker
Indra (within Nārada’s narration)
Visual Art Cues
Scene: Indra delivers a crisp aphorism; a symbolic vignette shows a small, dark figure (the ‘base man’) swelling with pride when left unchallenged, contrasted with the steady, luminous figure of the strong.
Characters & Entities
I
IndraV
ViṣṇuFAQs
Dharma requires alertness; tolerating or ignoring wrongdoing can embolden it.
None is mentioned; the passage is ethical instruction rather than sthala-māhātmya.
None.