Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

जुगोपापरमग्निश्च ज्वालापूरितदिङ्मुखः । पृष्ठरक्षोऽभव द्विष्णुः समरेशः शतक्रतोः

jugopāparamagniśca jvālāpūritadiṅmukhaḥ | pṛṣṭharakṣo'bhava dviṣṇuḥ samareśaḥ śatakratoḥ

اور برتر آگنی، جس کی شعلہ زن لپٹوں نے تمام سمتوں کے دہانے بھر دیے تھے، پچھلی جانب نگہبان بن کر کھڑا ہوا؛ اور جنگ کے سردار دْوِشنُو شتکرتو (اِندر) کا پشت پناہ ٹھہرا۔

jugopaprotected/guarded
jugopa:
Kriyā
TypeVerb
Root√gup (गुप्)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
aparamthe other/further
aparam:
Karman (qualifier)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa (to agnim)
agnimAgni (fire-god)
agnim:
Karman
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
jvālāflame
jvālā:
Karta (qualifier within compound)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana (compound-resolved)
pūritafilled
pūrita:
Karta (qualifier)
TypeAdjective
Rootpūrita (कृदन्त; √pṝ/√pūr (पूर्) + kta)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; bhūtakṛdanta, viśeṣaṇa
diṅmukhaḥwhose faces are the directions / the quarters
diṅmukhaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdiś + mukha (प्रातिपदिक; समास)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; diṅ-mukha = ‘direction-faces’ i.e., quarters
pṛṣṭhaback
pṛṣṭha:
Sambandha (compound-member)
TypeNoun
Rootpṛṣṭha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, (compound-member)
rakṣaḥguard/protector
rakṣaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootrakṣa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana; in compound pṛṣṭha-rakṣaḥ = ‘back-guard’
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā
TypeVerb
Root√bhū (भू)
FormLaṅ (Imperfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
dviṣṇuḥDviṣṇu (a deity/warrior name)
dviṣṇuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdviṣṇu (प्रातिपदिक; epithet)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
samareśaḥlord of battle
samareśaḥ:
Karta (apposition)
TypeNoun
Rootsamara + īśa (प्रातिपदिक; समास)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; samara-īśa = ‘lord of battle’
śatakratoḥof Indra (Śatakratu)
śatakratoḥ:
Sambandha
TypeNoun
Rootśata + kratu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: Agni, immense and blazing, with flames filling all directions, stands as rear-guard behind Indra’s position; another warrior-deity (Dviṣṇu) also assumes protective stance in the battle array.

A
Agni
I
Indra (Śatakratu)
D
Dviṣṇu

FAQs

Protection of righteousness requires coordinated strength—front and rear—symbolizing vigilance in all directions.

None is named; the verse describes martial protection.

None.