Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 198
Devanagari script
ज्वलितज्वलनाभासमंकुशं प्रमुमोच ह । विशीर्णं तस्य तच्चांगे दृष्ट्वा वायुर्महारुषा
Transliteration
jvalitajvalanābhāsamaṃkuśaṃ pramumoca ha | viśīrṇaṃ tasya taccāṃge dṛṣṭvā vāyurmahāruṣā
Translation
اس نے آگ کی مانند دہکتا ہوا اَنگُش (گواد) پھینک دیا۔ اسے اپنے جسم پر ٹوٹا ہوا دیکھ کر وایو شدید غضب میں بھر گیا۔
Word by Word
ज्वलितज्वलनाभासम्having the appearance of blazing fire
ज्वलितज्वलनाभासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootज्वलित (कृदन्त, √ज्वल्) + ज्वलन (प्रातिपदिक) + आभास (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; समासः—ज्वलितस्य ज्वलनस्य आभासः (like a blazing fire)
अंकुशम्goad / hook
अंकुशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअंकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रमुमोचreleased / let go
प्रमुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हindeed
ह:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/निपात (emphatic particle)
विशीर्णम्shattered
विशीर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-शीॄ (धातु) → विशीर्ण (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
तस्यof him / his
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (referring to the same object)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अंगेon (his) body
अंगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
वायुःVāyu
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महारुषाwith great wrath
महारुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः—महती रुषा (with great anger)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)
Visual Art Cues
Scene: A blazing aṅkuśa (goad) arcs through the air like a comet; it strikes Vāyu’s body and splinters into fragments; Vāyu’s face hardens into furious resolve, eyes widened, brows drawn, wind swirling violently around him.
Characters & Entities
V
VāyuA
Aṅkuśa (weapon)FAQs
When pride is wounded, wrath arises—Purāṇic episodes warn that anger must be mastered even in conflict.
None in this verse.
None.