Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 186
Devanagari script
मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । दृष्ट्वा मुद्गरमायांतमनिवार्यं रणाजिरे
Transliteration
mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare | dṛṣṭvā mudgaramāyāṃtamanivāryaṃ raṇājire
Translation
اس نے جنگ میں سہسرाक्ष پر ایک ہولناک گُرز پھینکا۔ میدانِ کارزار میں اس گُرز کو آتا دیکھ کر—جو روکا نہ جا سکے—
Word by Word
मुमोचreleased, hurled
मुमोच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'released/let go'
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'mace/hammer'
भीमम्terrible
भीमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'terrible' (qualifying मुद्गरम्)
सहस्राक्षायfor Sahasrākṣa (Indra)
सहस्राक्षाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसहस्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन — 'for Sahasrākṣa (Indra)'
संगरेin battle
संगरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — 'in battle'
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय — 'having seen'
मुद्गरम्the mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'mace'
आयान्तम्approaching
आयान्तम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) + शतृ → आयान्त् (प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'coming/approaching' (qualifying मुद्गरम्)
अनिवार्यम्irresistible
अनिवार्यम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिवार्य (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (णिच्-योग्य/भाव्य sense; 'not to be prevented'), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'irresistible' (qualifying मुद्गरम्)
रणाजिरेon the battlefield
रणाजिरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण-आजीर (प्रातिपदिक; घटकाः: रण + आजीर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — 'on the battlefield'
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka (or the opposing warrior) hurls a massive, terrifying mace toward Indra (Sahasrākṣa); the mace spins forward like a dark comet, seemingly unavoidable, as the battlefield freezes in alarm.
Characters & Entities
S
Sahasrākṣa (Indra)M
Mudgara (mace)FAQs
Adharma often strikes with overwhelming force; dharma responds not with panic but with presence of mind.
None.
None.