Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 174

विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्मर्मभेदिभिः । तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः

vivyādha punarekaikaṃ daśabhirmarmabhedibhiḥ | tathā ca mātaliṃ daityo vivyādha tribhirāśugaiḥ

پھر اس نے ہر ایک کو دس ایسے تیروں سے چھیدا جو مَرموں کو کاٹ دیتے ہیں؛ اور دَیتیہ نے ماتلی کو بھی تین تیز تیروں سے زخمی کیا۔

विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (adverb)
एकैकम्each one (separately)
एकैकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक + एक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म-विशेषण), एकवचन; समासः (द्वन्द्व) = 'एकं च एकं च' → 'each one'
दशभिःwith ten (arrows)
दशभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदश (प्रातिपदिक)
Form(सर्वलिङ्ग-प्रयोग), तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; संख्यावाचक
मर्मभेदिभिःwith vital-part-piercing (arrows)
मर्मभेदिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमर्म + भेदिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्मणां भेदी)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति-अव्यय (adverb: 'likewise')
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मातलिम्Mātali (Indra’s charioteer)
मातलिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्रिभिःwith three (arrows)
त्रिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Form(सर्वलिङ्ग-प्रयोग), तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; संख्यावाचक
आशुगैःwith swift (arrows)
आशुगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootआशुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषण (शराणां)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narration to sages)

Scene: Close-up intensity: the daitya’s ten ‘vital-point’ arrows strike each deity at joints and armor seams; Mātali, holding reins, is hit by three swift shafts, his posture jolting as the chariot lurches.

M
Mātali
D
Daitya (Tāraka implied)

FAQs

Dharma’s servants may be afflicted, yet their role in sustaining divine order remains; endurance in service is praised.

No tīrtha is mentioned.

None.