Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 153

किरीटकूटस्फुरकांतिसंकुलं सुगंधिनानाकुसुमाधिवासितम् । प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं न्यपातयज्जंभिशिरः सकुंडलम्

kirīṭakūṭasphurakāṃtisaṃkulaṃ sugaṃdhinānākusumādhivāsitam | prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ nyapātayajjaṃbhiśiraḥ sakuṃḍalam

کُنڈلوں سے آراستہ جَمبھ کا سر گرا دیا گیا—بلند تاج کی چمکتی ہوئی روشنی سے بھرا، طرح طرح کے خوشبودار پھولوں سے معطر، اور بال ایسے جیسے بکھرے دھوئیں میں لپٹی ہوئی آگ کی لپٹ۔

किरीटcrown-
किरीट:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (किरीट + कूट) षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘किरीटस्य कूटम्’
कूटpeak/crest
कूट:
Visheshya (Head within compound/विशेष्य)
TypeNoun
Rootकूट (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (किरीटकूट + स्फुरकान्ति) तत्पुरुष-समासाङ्ग
स्फुरflashing
स्फुर:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) → स्फुर (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formसमासपूर्वपद; (स्फुर + कान्ति) कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘स्फुरन्ती कान्तिः’
कान्तिsplendour
कान्ति:
Visheshya (Head within compound/विशेष्य)
TypeNoun
Rootकान्ति (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (स्फुरकान्ति + संकुल) तत्पुरुषार्थे
संकुलम्filled/crowded with
संकुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समस्तपदं ‘किरीटकूटस्फुरकान्तिसंकुलम्’ = ‘...-संकुलम्’
सुगन्धिfragrant
सुगन्धि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (सुगन्धि + नाना + कुसुम + अधिवासित) बहुपदसमासाङ्ग; अर्थः ‘सुगन्धिना’
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिकवत्)
Formअव्यय (adverbial/quantifier) ‘various’—समासाङ्ग
कुसुमflowers
कुसुम:
Karma (Object within compound/कर्म)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (नानाकुसुम + अधिवासित)
अधिवासितम्perfumed/scented (with)
अधिवासितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधि + वस् (धातु) → अधिवासित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; समस्तपदं ‘सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम्’
प्रकीर्णscattered
प्रकीर्ण:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + किॄ (धातु) → प्रकीर्ण (कृदन्त, क्त)
Formसमासपूर्वपद; (प्रकीर्ण + धूम + ज्वलन + आभ + मूर्धज)
धूमsmoke
धूम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (धूम + ज्वलन)
ज्वलनfire/flame
ज्वलन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलन (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (ज्वलन + आभ)
आभresembling/like
आभ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआभ (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; ‘आभ’ = ‘सदृश/प्रभा-युक्त’; (ज्वलनाभ + मूर्धज)
मूर्धजम्hair (on the head)
मूर्धजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्धज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपदं ‘प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजम्’
न्यपातयत्caused to fall / struck down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) → न्यपातयत् (णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोगः ‘to cause to fall’
जंभof Jambha
जंभ:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (जंभ + शिरस्) षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘जंभस्य शिरः’
शिरःhead
शिरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपदं ‘जंभिशिरः’
with
:
Sahartha (Accompaniment marker/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय)
Formअव्यय (prefix-like particle) ‘with’—सह-अर्थे
कुंडलम्earring
कुंडलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुंडल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Scene: Jambha’s severed head falls to the ground, still radiant with a towering crown and earrings; flower-perfume clings to it; hair flares like fire wrapped in drifting smoke, creating a terrible beauty amid battle dust.

J
Jambha
C
crown (kirīṭa)
E
earrings (kuṇḍala)

FAQs

Outer splendor and pride (ornaments, crowns) cannot protect adharma; when the time ripens, wrongdoing falls despite its display.

No specific sacred site is mentioned in this verse.

None.