Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
आत्मज्ञानं परं केचित्समलोष्टाश्मकांचनम् । इत्थं व्यवस्थिते लोके कृत्याकृत्यविधौ जनाः
Transliteration
ātmajñānaṃ paraṃ kecitsamaloṣṭāśmakāṃcanam | itthaṃ vyavasthite loke kṛtyākṛtyavidhau janāḥ
Translation
کچھ لوگ آتما-گیان (خود شناسی) کو برتر مانتے ہیں—جہاں ڈھیلا، پتھر اور سونا ایک سا دکھائی دے۔ یوں اس دنیا کی اس حالت میں لوگ کرنی اور نہ کرنی کے حکم میں بٹ جاتے ہیں۔
Word by Word
आत्म-ज्ञानम्knowledge of the Self
आत्म-ज्ञानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootātman + jñāna (प्रातिपदिक); समास
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘आत्मनः ज्ञानम्’
परम्supreme
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Neuter, Accusative, Singular; qualifying आत्मज्ञानम्)
केचित्some (people)
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkecit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पुल्लिङ्ग (Pronoun, Nominative plural, Masculine)
सम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनम्(that which makes one) equal toward clod, stone, and gold
सम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsama + loṣṭa + aśman + kāñcana (प्रातिपदिक); समास
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-कर्मधारय: ‘लोष्टे अश्मनि काञ्चने च समम्’ (equal regarding clod, stone, gold); विशेषण (qualifying आत्मज्ञानम्/तद्वत्-पुरुषः implied)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: ‘thus/in this way’)
व्यवस्थितेbeing established, settled
व्यवस्थिते:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvyavasthita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √sthā with vi-ava)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; भूतकृदन्त (past passive participle) used adjectivally with लोके (Locative singular: ‘when/where established’)
लोकेin the world
लोके:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)
कृत्य-अकृत्य-विधौin the rules about what is to be done and not done
कृत्य-अकृत्य-विधौ:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛtya + akṛtya + vidhi (प्रातिपदिक); समास
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular); इतरेतर-द्वन्द्व: ‘कृत्यं च अकृत्यं च’ + ‘विधिः’ (rules regarding what should/should not be done)
जनाःpeople
जनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)
Speaker
Narrative voice (context not explicit in snippet; likely Sūta/Lomaharṣaṇa per Māheśvarakhaṇḍa convention)
FAQs
Because many paths are asserted as supreme, people become confused about right conduct; the verse points toward the need for clear dharmic discernment.
No tīrtha is named in this verse.
None; the verse describes a philosophical stance (equanimity born of Self-knowledge).