Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

विभाति विमलो ब्रह्मा नक्षत्रैरुडुराडिव । तमहं प्रणिपत्याथ चक्षुषा कृतस्वागतः

Transliteration

vibhāti vimalo brahmā nakṣatrairuḍurāḍiva | tamahaṃ praṇipatyātha cakṣuṣā kṛtasvāgataḥ

Translation

پاکیزہ برہما ستاروں کے درمیان چاند کی مانند جگمگا رہا تھا۔ میں نے اسے سجدۂ تعظیم کیا؛ پھر اس نے مہربان اور رضا مندانہ نگاہ سے میرا استقبال کیا۔

Word by Word

• विभाति: shines
• विभाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + भा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विमलः: pure, spotless
• विमलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ब्रह्मा)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नक्षत्रैः: with stars
• नक्षत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• उडुराट्: the moon (lord of stars)
• उडुराट्: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: उडुराज्/उडुराट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इव: like
• इव: Avyaya (Comparative particle/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (simile particle)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रणिपत्य: having bowed down
• प्रणिपत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + नि + पत् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)

• अथ: then
• अथ: Avyaya (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• चक्षुषा: with (my) eyes
• चक्षुषा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत-स्वागतः: having offered welcome / welcomed
• कृत-स्वागतः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु; कृदन्त) + स्वागत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतं स्वागतं येन/यस्य)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, per Māheśvarakhaṇḍa framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmaloka (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā luminous like the full moon amid a constellation-like circle of sages; the narrator bows fully, and Brahmā’s eyes soften in a welcoming, blessing gaze.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent humility (praṇāma) before divine authority invites grace, symbolized by Brahmā’s welcoming glance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named in this verse; it functions as a narrative transition praising Brahmā’s radiance and auspicious reception.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied dharmic act is respectful prostration (praṇāma).