Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

ततः शशाम वज्रास्त्रं कालनेमिस्ततो रुषा । जीवग्राहं ग्राहयितुमश्विनौ तौ प्रचक्रमे

tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālanemistato ruṣā | jīvagrāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame

تب وجر آستر بجھ گیا؛ اور کالنیمی غصّے میں بھر کر اُن دونوں اشوِنین کو ‘جیو گراہ’ یعنی جان کھینچ لینے والی مہلک گرفت میں پھنسانے کو جٹ گیا۔

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/अनन्तर-अव्यय (adverb: 'then/thereupon')
śaśāmasubsided/was quenched
śaśāma:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootśam (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
vajrāstramthe thunderbolt-weapon
vajrāstram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय: ‘वज्रवत् अस्त्रम्’/‘वज्रस्य अस्त्रम्’)
kālanemiḥKālanemi
kālanemiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālanemi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअनन्तर-अव्यय (then)
ruṣāwith anger
ruṣā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootruṣ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘क्रोधेन’ (instrumental of manner)
jīvagrāhamlive-capture
jīvagrāham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjīva (प्रातिपदिक) + grāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘जीवस्य ग्राहः’ = ‘seizing alive’)
grāhayitumto have (them) captured
grāhayitum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgrah (धातु) + ṇic (णिच्, causative)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive), णिजन्त-धातु (causative): ‘to cause to seize/capture’
aśvinauthe two Aśvins
aśvinau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaśvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
tauthose two
tau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
pracakrameset about/began
pracakrame:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkram (धातु) + pra (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; (अत्र बहुवचनार्थे/समूहवाचक-प्रयोगः सम्भवः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: The previously unleashed Vajra-weapon’s fury subsides as if extinguished; Kālanemi, eyes blazing with rage, advances with a dark, constricting ‘graha’ force aimed at ensnaring the Aśvins’ very life-breath.

A
Aśvins
K
Kālanemi
V
Vajrāstra

FAQs

When one weapon fails, anger seeks harsher means; the text highlights how unchecked rage drives adharma toward cruelty.

No tīrtha is mentioned in this verse.

None.