Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 19›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

नारद उवाच । कालनेमी रुषाविष्टस्तेषां रूपं न बुद्धवान् । ततो निमिं च दैत्येन्द्रं मत्वा देवं महाजवः

Transliteration

nārada uvāca | kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhavān | tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ

Translation

نارد نے کہا: غضب میں ڈوبا ہوا کالنیمی اُن کے حقیقی روپ کو نہ پہچان سکا۔ پھر وہ نہایت تیز رو، نِمی—دیوتاؤں کے نہیں بلکہ دَیَتوں کے سردار—کو دیوتا سمجھ بیٹھا اور (کارروائی کو) لپکا۔

Word by Word
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कालनेमीKālanemi
कालनेमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
आविष्टःpossessed, seized
आविष्टः:
Modifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying कालनेमी)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
बुद्धवान्understood, realized
बुद्धवान्:
Kriya-samartha (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootबुध् (धातु) → बुद्धवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (possessive adjective from PPP बुद्ध + वत्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicative)
ततःthen, thereafter
ततः:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
निमिम्Nimi
निमिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिमि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
दैत्येन्द्रम्lord of the demons
दैत्येन्द्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (दैत्यानाम् इन्द्रः)
मत्वाhaving thought/considered
मत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
देवम्a god
देवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महाजवःof great speed
महाजवः:
Modifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + जव (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् जवः यस्य) विशेषणम् (qualifying कालनेमी)
Speaker

Nārada

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates as Kālanemi, eyes blazing with rage, fails to recognize true forms; he turns toward Nimi, misperceiving him as a deva—an ominous misidentification before a clash.

Characters & Entities
N
Nārada
K
Kālanemi
N
Nimi
D
Daityas

FAQs

Anger clouds perception; without clarity, one misjudges even friend and foe—hence self-control safeguards dharma.

No tīrtha is indicated in this opening verse of the chapter; it continues the battle narrative.

None.

←Previous Verse
Next Verse→