Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

तत्र साम प्रयोक्तव्यमार्येषु गुणवत्सु च । दानं लुब्धेषु भेदश्च शंकितोष्वितो निश्चयः

tatra sāma prayoktavyamāryeṣu guṇavatsu ca | dānaṃ lubdheṣu bhedaśca śaṃkitoṣvito niścayaḥ

اس باب میں ‘سام’ کا استعمال شریف اور صاحبِ فضیلت لوگوں کے ساتھ کرنا چاہیے۔ ‘دان’ لالچیوں پر کارگر ہے؛ اور جو شکی اور متزلزل ہوں اُن کے لیے ‘بھید’ ہی یقینی تدبیر ہے۔

तत्रthere, in that context
तत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
सामconciliation
साम:
Karta (Topic/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रयोक्तव्यम्should be employed
प्रयोक्तव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-युज् (धातु) + तव्यत् (कृत् प्रत्यय)
Formभाव्य/कर्तव्यतार्थक कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; साम इत्यस्य विधेयम्
आर्येषुamong the noble
आर्येषु:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (समूह/व्यक्ति), सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
गुणवत्सुvirtuous, possessing qualities
गुणवत्सु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; आर्येषु इत्यस्य सह विशेषणम्
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
दानम्gift/bribe
दानम्:
Karta (Topic/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लुब्धेषुamong the greedy
लुब्धेषु:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootलुब्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
भेदःdissension
भेदः:
Karta (Topic/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
शङ्कितोषुamong the suspicious/doubtful
शङ्कितोषु:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशङ्कित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
इतिthus
इति:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
निश्चयःthe rule/decision
निश्चयः:
Karta (Predicate-noun/विधेय)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Bṛhaspati

Listener: Suraśreṣṭha (deva leadership)

Scene: Three archetypal figures appear before a counselor: a noble person with calm face (sāma), a greedy merchant-like figure eyeing coins (dāna), and a suspicious warrior glancing sideways (bheda), while Bṛhaspati points to each with discriminating clarity.

B
Bṛhaspati

FAQs

Discernment is dharma’s ally: different temperaments require different remedies, chosen with awareness of character.

No tīrtha is mentioned.

None.