Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वतं वै समारूढो निश्चित्य विधृतं गजैः

meṣasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ | parvataṃ vai samārūḍho niścitya vidhṛtaṃ gajaiḥ

میش کا رتھ ہولناک چیتوں سے کھنچتا تھا؛ کالنیمی کا رتھ ہاتھیوں سے۔ اس نے عزم کر کے اس پہاڑ پر چڑھائی کی جو ہاتھیوں نے تھام کر مضبوط و قائم رکھا تھا۔

मेषस्यof a ram
मेषस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
द्वीपिभिःwith tigers
द्वीपिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वीपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
भीमैःterrible, fearsome
भीमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (द्वीपिभिः/कुञ्जरैः)
कुञ्जरैःwith elephants
कुञ्जरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
कालनेमिनःof Kālanemi
कालनेमिनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक; घटकौ: काल + नेमि)
Formकर्मधारय-समास (कालः नेमिः यस्य/काल-नेमि), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)
समारूढःhaving mounted, mounted upon
समारूढः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘mounted’ अर्थे; विशेषण (कालनेमिनः)
निश्चित्यhaving ascertained/decided
निश्चित्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-√चि (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
विधृतम्held up, supported
विधृतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√धृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पर्वतम्)
गजैःby elephants
गजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Type: peak

Scene: Meṣa’s chariot drawn by terrifying leopards; Kālanemi’s chariot drawn by elephants. A commander ascends a mountain that is steadied and ‘fixed’ by elephants bracing it—an impossible engineering of war.

M
Meṣa
K
Kālanemi
D
Dvīpin (leopard/panther)
K
Kuñjara/Gaja (elephant)
P
Parvata (mountain)

FAQs

The narrative portrays the heavy, earth-shaking momentum of adharma; yet even mountains and elephants remain within the governance of divine law.

No named tīrtha is identified; “mountain” is used as battle imagery rather than a pilgrimage reference in this verse.

None.