Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

इत्युक्त्वा पद्मजः कन्यां ससर्ज्जयतलोचनाम् । तामस्मै प्रददौ देवः पत्न्यर्थं पद्मसंभवः

Transliteration

ityuktvā padmajaḥ kanyāṃ sasarjjayatalocanām | tāmasmai pradadau devaḥ patnyarthaṃ padmasaṃbhavaḥ

Translation

یہ کہہ کر پدمج (کنول سے پیدا ہونے والے) نے جھکی نگاہوں والی ایک کنیا رچی۔ کنول سے جنمے اُس دیوتا نے اسے اس کے لیے بطورِ زوجہ عطا کیا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणसूचक अव्यय

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• पद्मजः: the lotus-born (Brahmā)
• पद्मजः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मात् जातः)

• कन्याम्: a maiden/daughter
• कन्याम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ससर्ज: created/sent forth
• ससर्ज: Kriya
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जयत-लोचनाम्: having victorious/beautiful eyes
• जयत-लोचनाम्: Visheshana (Qualifier of कन्याम्)
• Type: Adjective
• Root: जयत् (प्रातिपदिक) + लोचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (जयत् लोचनं यस्याः)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम

• प्रददौ: gave
• प्रददौ: Kriya
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• देवः: the god (Brahmā)
• देवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पत्नी-अर्थम्: for (as) a wife
• पत्नी-अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Indeclinable
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (purpose adverbial)

• पद्म-सम्भवः: the lotus-born
• पद्म-सम्भवः: Apposition (to देवः)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मात् सम्भवः)

Speaker

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā manifests a shy maiden with downcast eyes, then formally gives her as wife to the aspirant—an archetypal ‘kanyā-dāna’ moment with cosmic solemnity.

Characters & Entities

• Brahmā (Padmaja, Padmasaṃbhava)
• Vajrāṅga
• Kanyā (later Varāṅgī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in narratives of severe tapas, Purāṇas affirm dhārmic order—right companionship and sanctioned household life can support spiritual aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named; the verse is narrative, describing Brahmā’s act of creation and bestowal.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the act described is the dhārmic giving of a bride (kanyādāna motif) by Brahmā.