Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

कथं संस्थापितं लिंगं कुमारेश्वरसंज्ञितम् । किं फलं चास्य लिंगस्य ब्रूहि तद्विस्तरान्मम

Transliteration

kathaṃ saṃsthāpitaṃ liṃgaṃ kumāreśvarasaṃjñitam | kiṃ phalaṃ cāsya liṃgasya brūhi tadvistarānmama

Translation

کُماریشور کے نام سے معروف لِنگ کیسے قائم کیا گیا؟ اور اس لِنگ کی پوجا کا پھل کیا ہے؟ یہ بات مجھے تفصیل سے بتائیے۔

Word by Word

• कथम्: how?
• कथम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक-अव्यय

• संस्थापितम्: established
• संस्थापितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) → संस्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘established’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुमारेश्वरसंज्ञितम्: named ‘Kumāreśvara’
• कुमारेश्वरसंज्ञितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुमार + ईश्वर + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुमारेश्वर’ इति संज्ञा यस्य (named ‘Kumāreśvara’)

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Sambandha (Ablative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in detail’

• मम: to me / my
• मम: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

Speaker

Arjuna

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A devotee asks about the consecration of the Kumāreśvara liṅga and the benefits of its worship; the liṅga is envisioned with bilva leaves, water-pot, lamps, and a subtle spear/peacock emblem indicating Kumāra’s association.

Characters & Entities

• Kumāreśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred objects and sites have a dharmic origin-story; knowing the pratiṣṭhā and its promised fruits strengthens devotion and right practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kumāreśvara (a liṅga and its associated sacred place); the exact geographical identification is supplied by the broader adhyāya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation) is referenced; the question also seeks the liṅga’s worship-fruit (phala).